Quyết tâm chinh phục màu nước và dành bốn năm nghiêm túc học vẽ, Phan Anh Thư trở lại với triển lãm EM 25 diễn ra tại Annam Gallery vào ngày 16.01 vừa qua, trong một không gian ấm áp, nơi những câu chuyện cá nhân được cô ấp ủ hơn một năm qua dần hiện ra trên giấy.
Với Thư, đây không phải là một thành tựu để khép lại, mà là một cột mốc của sự dũng cảm. Cô từng chia sẻ rằng trên hành trình của mình, bất cứ ai hay điều gì xuất hiện cũng đều mang đến một bài học đáng được trân trọng.
Họa sĩ Phan Anh Thư tại không gian Annam Gallery ngày khai mạc triển lãm EM 25. Nguồn: PAT.
Tan vào màu những “người thầy” của EM 25
EM 25 giới thiệu 30 bức chân dung màu nước, trong đó có 5 tác phẩm được dành trọn doanh thu cho Quỹ EM, tiếp nối dự án xây trường cho trẻ em vùng cao mà Thư đã khởi xướng gần ba năm trước. Mỗi bức tranh là hình ảnh của một nhân vật có thật: có người thân quen, có người vô danh, có nghệ sĩ, có trẻ em, có những cuộc gặp chỉ thoáng qua nhưng để lại dư âm dài lâu. Dưới sự đồng ý của các nhân vật, Thư chọn kể lại hành trình của mình bằng những gương mặt đã đi qua đời sống cô, bằng ký ức của những chuyến đi, những khoảnh khắc được gặp rồi ghi nhớ.
Không cố gắng tái hiện một chân dung hoàn chỉnh hay lý tưởng hóa nhân vật, Thư giữ lại một nụ cười, cái nheo mắt, một cái nghiêng đầu rất khẽ, để rồi khi trở về nhà hay có sẵn giấy và hộp màu trong tay, những hình ảnh được hình thành chậm rãi, màu nhẹ loang theo cọ, như cách ký ức vận động trong tâm trí. Triển lãm dành cho tuổi 25, và cho hơn 25 câu chuyện mà Thư đã mang theo trong những ngày rong ruổi khắp nơi cùng chiếc balo, để tỉ mỉ lưu giữ. Các tác phẩm không đồng nhất về sắc độ hay nhịp điệu, bởi mỗi mối quan hệ, mỗi cuộc gặp đều mang theo một trạng thái cảm xúc khác nhau. Thư không chỉ học từ thầy, từ bạn, mà còn từ “những người vô danh gặp trên đường, thậm chí từ một cái cây, một cái lá”.
Một góc trưng bày các tác phẩm thuộc Triển lãm EM 25. Nguồn: Artonis.
Theo quan sát của giám tuyển Lý Đợi, EM 25 cho thấy Phan Anh Thư đã bước sang một giai đoạn khác, nơi sự rèn luyện không còn dừng ở kỹ thuật. Những chuyến đi trực họa và quá trình chắt lọc trong xưởng giúp tác phẩm mang theo trải nghiệm sống và suy tư cá nhân, để những hoài nghi trước đây dần nhường chỗ cho sự ghi nhận.
Song song với những nhận định trong nước, EM 25 còn nhận được sự đồng cảm từ các nghệ sĩ và người sưu tập quốc tế từng trực tiếp tiếp xúc với Phan Anh Thư. Danh họa màu nước người Ý Nicolas Lopez nhìn thấy trong tranh Thư một sự tinh tế không nhằm áp đặt, mà để hé lộ; nơi những khuôn mặt trẻ thơ và hình ảnh truyền thống mang theo một “sự tĩnh lặng cảm xúc” mời gọi người xem dừng lại và lắng nghe. Trong khi đó, họa sĩ người Pháp gốc Việt Vincent Monluc, người từng cùng Thư vẽ trực họa và cũng là một nhân vật trong triển lãm, ấn tượng với “cái nhìn” nhạy cảm của cô, thể hiện qua những lớp màu nhỏ, rung động như nhịp tim. Từ góc độ người sưu tập, Edward Murray Cheston chia sẻ rằng ông bị cuốn vào một khoảnh khắc chân thực ngay từ lần đầu nhìn thấy tranh của Thư, bởi khả năng nắm bắt nhiều cung bậc cảm xúc trong một lát cắt thời gian ngắn.
Màu nước, gom những tình thương
Sinh năm 2000 tại Huế, Phan Anh Thư sớm bộc lộ năng khiếu hội họa. Cô là thủ khoa đầu vào ngành Thiết kế nội thất, Trường Đại học Tôn Đức Thắng, với 9,25 điểm vẽ. Trước khi toàn tâm với hội họa, Thư từng học thiết kế và tham gia các cuộc thi sắc đẹp. Với cô, những ngã rẽ ấy không phải lạc hướng, mà là những trải nghiệm cần thiết để hiểu mình là ai và muốn sống thế nào.
Sự chuyển hóa từ một người loay hoay tìm lý tưởng sang việc xác tín con đường lan tỏa giá trị cộng đồng thể hiện rõ trong dự án nghệ thuật EM, do cô sáng lập tháng 7/2023. Từ ký ức tuổi thơ về một hộp màu được tặng, đã mở ra cánh cửa đầu tiên dẫn cô đến hội họa. Phan Anh Thư chọn chia sẻ niềm vui ấy với trẻ em vùng khó. Triển lãm thiện nguyện EM từng sử dụng toàn bộ doanh thu từ hơn 80 bức tranh để gây quỹ xây trường nội trú cho trẻ em vùng cao.
Tác phẩm Tiểu mục đồng (2025). Tranh màu nước trên giấy, kích thước 120 x 80 cm. Nguồn: PAT.
Trong hành trình ấy, màu nước trở thành chất liệu trung tâm, không phải vì sự dịu dàng, mà bởi tính thách thức và kỷ luật mà nó đòi hỏi. Họa sĩ Hồ Hưng, người thầy về chất liệu của Phan Anh Thư, cho rằng việc thực hành bền bỉ trong một không gian chuyên nghiệp giúp nghệ sĩ trẻ tìm ra con đường riêng. Với Thư, EM 25 chính là bước khởi đầu cho con đường chuyên nghiệp ấy: một triển lãm cá nhân với câu chuyện mang dấu ấn rõ rệt của hành trình bản thân.
Đặt Phan Anh Thư trong bối cảnh các nghệ sĩ cùng thời lựa chọn hoặc lấn sân sang màu nước, có thể thấy cô đứng ở điểm giao giữa tiếp nối và tìm kiếm khác biệt. Nếu ở những người đi trước như Hồ Hưng là tinh thần ký họa từ trải nghiệm sống, hay ở Nguyễn Thu Hà là chân dung như tấm gương phản chiếu nội tâm, thì ở Thư, những chân dung ấy đồng thời là “tự họa” của chính mình, một cách trân trọng những con người có thật, đã để lại dấu ấn và được lưu giữ bằng màu nước loang mãi trên giấy.
Ở tuổi 25, EM 25 không khẳng định một đích đến, mà cho thấy một trạng thái sẵn sàng: sẵn sàng đi sâu hơn với màu nước, với hội họa, và với những câu chuyện đời sống mà cô tiếp tục lựa chọn lắng nghe và kể lại. Triển lãm EM 25 mở cửa đón khách tự do tại Annam Gallery từ ngày 16.01.2026 đến hết ngày 08.03.2026.
Một góc không gian trưng bày các tác phẩm thuộc Triển lãm EM 25. Nguồn: Artonis.
Con đường phía trước hẳn vẫn còn những thử thách, nhưng suy cho cùng, cuộc sống vốn luôn đa sắc như thế. Và biết đâu, nhờ không ngại bôn ba, bắt chuyện, và rung động trước những điều giản dị, cùng những “người thầy” tình cờ gặp trên đường, Phan Anh Thư sẽ còn tiếp tục sáng tác và bày thêm nhiều câu chuyện mới, trong hình hài mới, những câu chuyện mà ở tuổi 25+, hay 30, Thư vẫn khao khát được kể tiếp.
