Họa sĩ Nguyễn Ngọc Liêm (sinh năm 1989) là một nghệ sĩ trẻ với phong thái khiêm nhường. Khi được hỏi, anh thường tự nhận mình một cách chân phương là “người vẽ”, thay vì những danh xưng lớn lao như “họa sĩ” hay “nghệ sĩ”.
Anh thực hành nghệ thuật tự do với phong cách hội họa tối giản, nơi màu sắc được tiết chế, lọc bỏ những yếu tố dư thừa để hướng đến sự tinh gọn và tinh xảo. Với Nguyễn Ngọc Liêm, hội họa không chỉ là việc tạo nên một hình ảnh đẹp, mà còn là hành trình tìm kiếm sự êm dịu, tĩnh lặng – những khoảng lặng có thể vỗ về tâm hồn giữa những mệt mỏi của đời sống.
Là một gương mặt nghệ sĩ trẻ, Nguyễn Ngọc Liêm đại diện cho hình ảnh của một người kiên trì theo đuổi hệ tư duy nghệ thuật mạch lạc, nơi sự kết hợp giữa nền tảng học thuật chính quy và bản sắc cá nhân tự nhiên cùng song hành.
Chân Dung họa sĩ Nguyễn Ngọc Liêm. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ.
Một thập kỷ rèn cọ
Nguyễn Ngọc Liêm có khởi điểm tại Biên Hòa, Đồng Nai – một trong những thành phố công nghiệp trọng điểm của cả nước. Thế nhưng, chính vùng đất tưởng như chỉ gắn liền với nhịp sống đô thị và sản xuất công nghiệp này lại trở thành nơi hình thành những góc nhìn nghệ thuật đầu tiên trong anh.
Sự đối lập giữa thiên nhiên và đô thị nhộn nhịp: những nhà máy khổng lồ, rừng cao su, rừng tràm, nhịp thủy triều sông Đồng Nai, những ngôi nhà chật hẹp lặp lại… tất cả sau này đều trở thành chất liệu sáng tác của Nguyễn Ngọc Liêm, dù trực tiếp hay gián tiếp.
Cũng như nhiều nghệ sĩ khác, Nguyễn Ngọc Liêm có niềm yêu thích hội họa từ thuở nhỏ. Dù không được đào tạo chuyên nghiệp ngay từ đầu, anh vẫn duy trì đam mê thông qua việc tự học và chủ động tìm tòi. Anh hào hứng tham gia gần như tất cả các cuộc thi vẽ thiếu nhi được tổ chức tại quê nhà. Khi bước vào những năm học phổ thông, niềm yêu thích ấy vẫn tiếp tục được nuôi dưỡng khi anh luôn dành sự hứng thú đặc biệt cho môn Mỹ thuật bên cạnh các môn học khác.
Bước ngoặt quan trọng đến vào năm lớp 12, khi Nguyễn Ngọc Liêm quyết định đăng ký lớp luyện thi vẽ vào học kỳ 2. Đây là một thời điểm khá muộn đối với những học sinh muốn theo đuổi các ngành năng khiếu. Quyết định này khi ấy nhận về không ít hoài nghi, bởi ngay cả bản thân anh cũng chưa thể hình dung trọn vẹn con đường phía trước. Tuy nhiên, nhìn lại, đây có lẽ là lựa chọn quan trọng đã mở ra hành trình theo đuổi nghệ thuật đầy kiên trì và nhiệt huyết của Nguyễn Ngọc Liêm.
Hành trình rèn giũa nghệ thuật của anh kéo dài tròn một thập kỷ. Ban đầu, anh theo học tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đồng Nai (khối H, ngành Thiết kế Nội thất). Sau 3 năm, Nguyễn Ngọc Liêm tiếp tục theo đuổi hội họa tại Trường Đại học Mỹ thuật TP.HCM, chuyên ngành Sơn dầu và tốt nghiệp năm 2015. Sau đó, anh dành thêm 2 năm để tự tu dưỡng, nghiên cứu và mày mò trong xưởng vẽ, tiếp tục hoàn thiện con đường nghệ thuật của riêng mình.
Các cột mốc trên chặng đường nghệ thuật
Khoảng lặng sau khi rời ghế nhà trường
Giống như nhiều sinh viên mới tốt nghiệp, Nguyễn Ngọc Liêm phải đối diện với thực tế khắc nghiệt khi rời khỏi môi trường đào tạo chuyên nghiệp. Anh bắt đầu phải giải một bài toán khó hơn: làm thế nào để cân bằng giữa “mưu sinh” và “đam mê”.
Đã có nhiều đêm anh trăn trở với những câu hỏi như “vẽ để làm gì”, “làm gì để sống” trước những thay đổi của thực tế đời sống.
“Một sinh viên giỏi thì có thể tạo ra một bài vẽ tốt, nhưng họa sĩ không chỉ dừng lại ở mức một bài vẽ tốt. Khi bước chân ra khỏi trường thì có ti tỉ những vấn đề khác nữa: về kiếm sống, về những sự lựa chọn trong công việc, hay những sự lựa chọn trên con đường đi của mình.
[...] Có rất nhiều vấn đề đặt ra cho một người khi bước chân ra khỏi ngôi trường hàn lâm. Vì vậy, để một sinh viên giỏi trở thành một họa sĩ giỏi thì cần nhiều yếu tố, không chỉ dừng lại ở chuyên môn. Nhưng cần phải có một nền tảng chuyên môn tốt. Nếu có kỹ năng tốt thì con đường sẽ bớt chông gai hơn.” – Họa sĩ Nguyễn Ngọc Liêm chia sẻ trong một buổi phỏng vấn với Artonis.
Nguyễn Ngọc Liêm, Một bức tranh tĩnh vật không rõ tên, 2006. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ.
Sau khi tốt nghiệp, anh từng làm nhiều công việc khác nhau để trang trải cuộc sống, từ phục vụ bàn, rửa chén đến nhân viên tiệm bánh… Tưởng như đã tìm được cách để tiếp tục nuôi dưỡng đam mê, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, Nguyễn Ngọc Liêm nhận ra những công việc ấy dần rút cạn năng lượng sáng tạo của mình.
Anh từng có khoảng thời gian không thể cầm cọ sau nửa năm loay hoay tìm việc vào năm 2015. Chính thời điểm ấy, Nguyễn Ngọc Liêm nhận ra bản thân cần phải thay đổi.
Anh tự giam mình trong căn phòng gác mái, đấu tranh giữa áp lực cơm áo gạo tiền và mong muốn thoát khỏi dấu ấn của những “bức tranh ám mùi sinh viên”. Đây là khoảng thời gian anh phải đối diện nhiều nhất với những giằng co nội tâm để tìm lại con đường sáng tác của chính mình.
Khai phá ngôn ngữ hội hoạ riêng
Trong những suy tư về cuộc đời và sự nghiệp, Nguyễn Ngọc Liêm bắt đầu tìm kiếm câu trả lời từ những điều nhỏ bé nhất – những vật thể quen thuộc hiện hữu ngay trong không gian sống và cảnh quan xung quanh. Từ đó, anh dần tìm ra hướng đi cho tạo hình và tư tưởng nghệ thuật của riêng mình.
Nguyễn Ngọc Liêm, Đêm phố thị, acrylic trên toan, 2023. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ.
Dù chưa thể ngay lập tức xác lập một ngôn ngữ cá nhân rõ ràng, nhưng khả năng nhìn thấy vẻ đẹp trong mọi sự vật, “nhìn đâu cũng ra tranh”, đã trở thành yếu tố quan trọng giúp Nguyễn Ngọc Liêm từng bước gọt giũa và làm chủ ngôn ngữ hội họa của bản thân.
Dần dà, ngôn ngữ nghệ thuật của Nguyễn Ngọc Liêm không còn chỉ nằm trên bề mặt toan hay trong những hình thức tạo hình. Với anh, lời giải nằm ngay trong đời sống: tranh hiện diện trong cuộc sống, và cuộc sống cũng chính là một bức tranh.
“Tôi nhìn thấy cái đẹp ở mọi nơi, và điều đó khiến tôi như được giác ngộ. Nói ví von, tôi nhìn đâu cũng ra tranh. Chỉ với một cái ghế, tôi có thể vẽ thành 100 bức tranh hoàn toàn khác nhau.”
Biến những khó khăn thành sức mạnh
Nói một cách khác, Nguyễn Ngọc Liêm đã chuyển hóa những nỗi buồn và sự chật vật trong quá khứ thành nguồn năng lượng sáng tác bền bỉ. Anh liên tục sáng tác, hoàn thành tác phẩm và cố gắng duy trì những triển lãm thường niên. Nếu không phải là triển lãm cá nhân, anh cũng hợp tác cùng những nghệ sĩ khác để tạo nên những không gian nghệ thuật giàu cảm xúc.
Nguyễn Ngọc Liêm, Một bức tranh tĩnh vật không rõ tên, 2026. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ.
Chính sự bền bỉ và kỷ luật ấy đã đưa tên tuổi Nguyễn Ngọc Liêm đến gần hơn với công chúng. Anh đón nhận nguồn năng lượng tích cực từ sự đồng cảm và ghi nhận của người yêu nghệ thuật. Còn họ – những khán giả quan tâm đến hội họa – sẽ luôn tìm thấy sự bất ngờ khi theo dõi hành trình sáng tác của Nguyễn Ngọc Liêm, đặc biệt khi anh liên tục thử nghiệm trên nhiều chất liệu như sơn dầu, sơn mài hay acrylic.
Hành trình nghệ thuật bền bỉ của Nguyễn Ngọc Liêm đã tạo nên một ngôn ngữ hội họa đơn giản, gần gũi nhưng vẫn mang dấu ấn riêng biệt trong dòng chảy của thế hệ họa sĩ đương đại cùng thời.
Để hiểu hơn về phong cách nghệ thuật của Nguyễn Ngọc Liêm cũng như những quan niệm đã đưa anh đến với hành trình sáng tạo hôm nay, mời bạn cùng đón đọc Nguyễn Ngọc Liêm – Lọc sắc, tinh gọn và tĩnh lặng trong hành trình sáng tạo (Kỳ 2)!
Related articles
Nguyễn Ngọc Liêm – Lọc sắc, tinh gọn và tĩnh lặng trong hành trình sáng tạo (Kỳ 2)
Nếu ở chặng đường đầu tiên, Nguyễn Ngọc Liêm được nhận diện qua hành trình tìm kiếm và định hình tiếng nói nghệ thuật cá nhân, thì trong những năm gần đây, anh dần trở nên rõ nét hơn với một ngôn ngữ hội họa riêng biệt: tối giản, tinh lọc và đầy sự tĩnh tại. Tiếp nối hành trình sáng tạo của một “người vẽ” luôn kiên trì với sự trung thực trên toan, hãy cùng khám phá ngôn ngữ nghệ thuật đã làm nên dấu ấn riêng của Nguyễn Ngọc Liêm. Ngôn ngữ nghệ thuật sắc lọc và tinh gọn Hành trình nghệ thuật thú vị của Nguyễn Ngọc Liêm đã đưa anh đến với những hình tượng quen thuộc trong đời sống. Tĩnh vật, cỏ cây, góc trời, rừng tràm, bóng sương, sương khói, núi đồi Tây Bắc hay nhịp chuyển động của tự nhiên – những hình ảnh công chúng từng bắt gặp trong các triển lãm như “Cỏ đưa trong gió” hay “Là tĩnh lặng” – có lẽ chính là những đại diện rõ nét nhất cho tinh thần tối giản mang tên Nguyễn Ngọc Liêm. Từ hội họa tả thực, anh dần chuyển sang khái quát hóa không gian tâm tưởng thông qua việc loại bỏ hoặc giản lược hậu cảnh, chỉ sử dụng một hoặc vài mảng màu lớn để tạo nên sự cân bằng trong bố cục. Nguyễn Ngọc Liêm, Biển hồng, acrylic trên toan, 2023. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ. Nguyễn Ngọc Liêm cũng áp dụng tinh thần này đối với chủ thể trong tranh. Anh lược bỏ những chi tiết không cần thiết, thanh lọc cảnh vật và đưa hình ảnh về những tỷ lệ vừa vặn. Sau đó, nghệ sĩ kết hợp cùng cách xử lý mảng màu (tán cây, rừng cây…) theo hướng gạn lọc, nhằm đạt đến sự hài hòa, dễ chịu nhưng vẫn giữ được nét tinh xảo. Điểm đặc biệt, đồng thời cũng là dấu ấn riêng trong hội họa của Nguyễn Ngọc Liêm, nằm ở cách anh thay đổi góc nhìn đối với những điều tưởng chừng nhỏ bé và quen thuộc. Anh phóng lớn những thứ thường bị bỏ quên như chiếc ghế, khóm cỏ hay một bông hoa, đồng thời thu nhỏ những cảnh vật vốn được xem là vĩ đại của tự nhiên. Tất cả những yếu tố ấy tạo nên một tổng thể hội họa tối giản, tinh gọn nhưng không đánh mất khả năng thu hút ánh nhìn. Vì vậy, tranh Nguyễn Ngọc Liêm thường giữ được sự yên tĩnh và êm đềm. Các cung bậc cảm xúc hiện diện nhẹ nhàng, không có những đối lập quá mạnh, tạo nên cảm giác thư thái cho người thưởng lãm. Nguyễn Ngọc Liêm, Một bức tranh trực họa không rõ tên, 2025. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ. Những năm gần đây, Nguyễn Ngọc Liêm có một cuộc xê dịch về vùng cao khi lựa chọn sinh sống tại một homestay ở Lâm Hà, Lâm Đồng. Từ căn phòng gác mái tại nhà mẹ đến không gian đô thị tấp nập của Sài Gòn, giờ đây anh đã thực hiện được ước mơ từ thời sinh viên: sở hữu một studio riêng biệt để làm việc và nghỉ ngơi. Dù ở bất kỳ đâu, tranh của Nguyễn Ngọc Liêm vẫn giữ nguyên nét bình yên ấy. Có thể thấy, anh không bị phụ thuộc hay chi phối bởi những yếu tố ngoại vi. Mọi không gian và cảnh quan xung quanh đều có khả năng chuyển hóa thành nguyên liệu sáng tác dịu êm, đậm chất Nguyễn Ngọc . “Trung thực” trên toan vẽ Để đạt được vị trí như ngày hôm nay và tạo dựng được chỗ đứng trong thị trường nghệ thuật, Nguyễn Ngọc Liêm luôn giữ sự nghiêm túc và kỷ luật trong quan điểm làm nghề cũng như cách nhìn về cuộc sống. Một trong những điều anh cho là quan trọng nhất chính là “sự trung thực”. Sau 10 năm học tập và rèn luyện, anh nhận ra rằng nền tảng cốt lõi của bất kỳ ai theo đuổi nghệ thuật chính là khả năng trung thực với bản thân, lý tưởng và những suy tư bên trong mình. Với Nguyễn Ngọc Liêm, “trung thực” không nằm ở việc tái hiện hiện thực một cách chính xác, mà nằm trong cảm giác “ổn hay chưa” của từng cành cây, bông hoa – điều mà chỉ bản thân người nghệ sĩ mới có thể thấu cảm và tự phán xét. Nguyễn Ngọc Liêm, Cỏ đưa trong gió, 2024. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ. Để chạm đến trái tim và cảm xúc của công chúng, Nguyễn Ngọc Liêm luôn quan niệm rằng mọi thứ trước hết phải xuất phát từ chính bản thân người nghệ sĩ. Chỉ khi anh cảm nhận được sự êm dịu trong tác phẩm, công chúng mới có thể tìm thấy những rung cảm tương tự khi đứng trước tranh. Nếu không “trung thực” với chính mình, người nghệ sĩ khó có thể tạo ra những giá trị đủ sức chạm đến người thưởng lãm. Vì vậy, Nguyễn Ngọc Liêm trước hết tạo ra sự tĩnh tại cho bản thân, sau đó mới lan tỏa cảm giác đồng điệu ấy đến công chúng. "Đời sống đã mệt mỏi, thì tranh phải tạo ra cái êm dịu để tự mình tận hưởng và đắm chìm." Một yếu tố khác giúp Nguyễn Ngọc Liêm tiến xa trên hành trình nghệ thuật chính là sự khiêm tốn. Khi được hỏi về định nghĩa của “sáng tạo”, anh thẳng thắn chia sẻ rằng đó là quá trình tạo ra những điều chưa từng tồn tại – một tầng mức rất cao trong nghệ thuật nói riêng và cuộc sống nói chung. Nguyễn Ngọc Liêm tự nhận bản thân chưa đạt đến trạng thái sáng tạo tuyệt đối, mà vẫn đang ở hành trình tiếp nối, kế thừa và cách tân. Anh không đặt nặng những danh xưng như “họa sĩ” hay “nghệ sĩ đương đại”, mà chỉ tự nhận mình là “người vẽ”, công việc là “vẽ tranh” và sản phẩm là “những bức tranh”. Chính thái độ cầu thị ấy đã và sẽ tiếp tục giúp Nguyễn Ngọc Liêm tiến xa hơn trên hành trình nghệ thuật của mình. Nguyễn Ngọc Liêm, Tác phẩm thuộc chuỗi tranh vẽ về “Hơi thở phố thị”, 2021. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ. Một điều thú vị khác trong quan niệm làm nghề của Nguyễn Ngọc Liêm chính là cách anh nhìn nhận về ba yếu tố “Đúng – Đẹp – Hay”. Với anh, “đúng” và “đẹp” không nhất thiết liên quan đến nhau. Có những điều không đúng nhưng vẫn đẹp, hoặc ngược lại. Là một họa sĩ, anh lựa chọn làm theo cảm hứng và trực giác nghệ thuật của bản thân. Còn “hay” là khái niệm anh dành lại cho người thưởng lãm, bởi nó thuộc về cảm quan cá nhân, thị hiếu và gu thẩm mỹ riêng của mỗi người. Đây cũng là một lựa chọn khôn ngoan khi Nguyễn Ngọc Liêm làm tất cả những gì anh cho là tốt nhất đối với một tác phẩm, đồng thời để lại khoảng không cho công chúng tự do cảm nhận và đối thoại với tranh theo cách riêng. Dấu ấn của Nguyễn Ngọc Liêm Nguyễn Ngọc Liêm là một trong những nghệ sĩ đương đại được giới chuyên môn và công chúng ghi nhận nhờ hệ tư duy nghệ thuật mạch lạc, khả năng chuyển hóa những điều bình dị thành trải nghiệm thị giác tĩnh lặng và giàu tính chữa lành. Anh đã đạt được nhiều giải thưởng tiêu biểu như “The National Young Talent Prize” (2012), lọt vào Top 20 cuộc thi tìm kiếm tài năng trẻ toàn quốc Vietart Today (2017 – do Nguyen Gallery tài trợ). Năm 2020, Nguyễn Ngọc Liêm trở thành nghệ sĩ tiềm năng do HanoiGrapevine bình chọn. Hai tác phẩm thuộc triển lãm “Sắc - Ý thu” (2025) của họa sĩ Nguyễn Ngọc Liêm. Nguồn: LUXUO. Bên cạnh đó, Nguyễn Ngọc Liêm cũng thể hiện sự bền bỉ và sức sáng tạo không ngừng thông qua các triển lãm được tổ chức liên tục trong nhiều năm. Anh ghi dấu trong các triển lãm cá nhân như “Wandering the suburbs” (2019 – Sàn Art, TP.HCM) “The Showcase” (2020 – Toong, TP.HCM) “Là Tĩnh Lặng” (2021 - 2022, Artcific House, TP.HCM – kết hợp triển lãm thực tế ảo) “Giản Dị Dịu Êm” (2022 – Rei Artspace, TP.HCM) “Cỏ đưa trong gió” (2024 – Maii Art Space, TP.HCM) Gần đây nhất là triển lãm “Sắc - Ý thu” (2025 – Ô Art Space, TP.HCM). Ngoài ra, Nguyễn Ngọc Liêm còn góp mặt trong nhiều triển lãm nhóm như “Son+” (2017 – Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM), “Mây” (2019 – Vicas Art Studio, Hà Nội). Lời kết Từ những hình ảnh đời thường tưởng như quen thuộc, Nguyễn Ngọc Liêm đã xây dựng nên một thế giới hội họa riêng – nơi sự giản dị không đồng nghĩa với đơn giản, và sự tĩnh lặng không phải là khoảng trống thiếu vắng cảm xúc. Trái lại, chính trong những giới hạn về hình thức, màu sắc và bố cục, anh mở ra một không gian giàu suy tưởng, nơi người xem có thể chậm lại để quan sát và cảm nhận vẻ đẹp của những điều thường ngày. Với tinh thần của một “người vẽ” luôn khiêm nhường trước nghệ thuật, Nguyễn Ngọc Liêm vẫn đang tiếp tục mở rộng hành trình sáng tạo phía trước. Những tìm tòi mới về chất liệu, hình ảnh và cảm xúc hứa hẹn sẽ tiếp tục làm phong phú thêm một ngôn ngữ hội họa đã và đang được xây dựng bằng sự kiên trì và lòng yêu nghề.
Nguyễn Ngọc Liêm – Lọc sắc, tinh gọn và tĩnh lặng trong hành trình sáng tạo (Kỳ 1)
Họa sĩ Nguyễn Ngọc Liêm (sinh năm 1989) là một nghệ sĩ trẻ với phong thái khiêm nhường. Khi được hỏi, anh thường tự nhận mình một cách chân phương là “người vẽ”, thay vì những danh xưng lớn lao như “họa sĩ” hay “nghệ sĩ”. Anh thực hành nghệ thuật tự do với phong cách hội họa tối giản, nơi màu sắc được tiết chế, lọc bỏ những yếu tố dư thừa để hướng đến sự tinh gọn và tinh xảo. Với Nguyễn Ngọc Liêm, hội họa không chỉ là việc tạo nên một hình ảnh đẹp, mà còn là hành trình tìm kiếm sự êm dịu, tĩnh lặng – những khoảng lặng có thể vỗ về tâm hồn giữa những mệt mỏi của đời sống. Là một gương mặt nghệ sĩ trẻ, Nguyễn Ngọc Liêm đại diện cho hình ảnh của một người kiên trì theo đuổi hệ tư duy nghệ thuật mạch lạc, nơi sự kết hợp giữa nền tảng học thuật chính quy và bản sắc cá nhân tự nhiên cùng song hành. Chân Dung họa sĩ Nguyễn Ngọc Liêm. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ. Một thập kỷ rèn cọ Nguyễn Ngọc Liêm có khởi điểm tại Biên Hòa, Đồng Nai – một trong những thành phố công nghiệp trọng điểm của cả nước. Thế nhưng, chính vùng đất tưởng như chỉ gắn liền với nhịp sống đô thị và sản xuất công nghiệp này lại trở thành nơi hình thành những góc nhìn nghệ thuật đầu tiên trong anh. Sự đối lập giữa thiên nhiên và đô thị nhộn nhịp: những nhà máy khổng lồ, rừng cao su, rừng tràm, nhịp thủy triều sông Đồng Nai, những ngôi nhà chật hẹp lặp lại… tất cả sau này đều trở thành chất liệu sáng tác của Nguyễn Ngọc Liêm, dù trực tiếp hay gián tiếp. Cũng như nhiều nghệ sĩ khác, Nguyễn Ngọc Liêm có niềm yêu thích hội họa từ thuở nhỏ. Dù không được đào tạo chuyên nghiệp ngay từ đầu, anh vẫn duy trì đam mê thông qua việc tự học và chủ động tìm tòi. Anh hào hứng tham gia gần như tất cả các cuộc thi vẽ thiếu nhi được tổ chức tại quê nhà. Khi bước vào những năm học phổ thông, niềm yêu thích ấy vẫn tiếp tục được nuôi dưỡng khi anh luôn dành sự hứng thú đặc biệt cho môn Mỹ thuật bên cạnh các môn học khác. Bước ngoặt quan trọng đến vào năm lớp 12, khi Nguyễn Ngọc Liêm quyết định đăng ký lớp luyện thi vẽ vào học kỳ 2. Đây là một thời điểm khá muộn đối với những học sinh muốn theo đuổi các ngành năng khiếu. Quyết định này khi ấy nhận về không ít hoài nghi, bởi ngay cả bản thân anh cũng chưa thể hình dung trọn vẹn con đường phía trước. Tuy nhiên, nhìn lại, đây có lẽ là lựa chọn quan trọng đã mở ra hành trình theo đuổi nghệ thuật đầy kiên trì và nhiệt huyết của Nguyễn Ngọc Liêm. Hành trình rèn giũa nghệ thuật của anh kéo dài tròn một thập kỷ. Ban đầu, anh theo học tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đồng Nai (khối H, ngành Thiết kế Nội thất). Sau 3 năm, Nguyễn Ngọc Liêm tiếp tục theo đuổi hội họa tại Trường Đại học Mỹ thuật TP.HCM, chuyên ngành Sơn dầu và tốt nghiệp năm 2015. Sau đó, anh dành thêm 2 năm để tự tu dưỡng, nghiên cứu và mày mò trong xưởng vẽ, tiếp tục hoàn thiện con đường nghệ thuật của riêng mình. Các cột mốc trên chặng đường nghệ thuật Khoảng lặng sau khi rời ghế nhà trường Giống như nhiều sinh viên mới tốt nghiệp, Nguyễn Ngọc Liêm phải đối diện với thực tế khắc nghiệt khi rời khỏi môi trường đào tạo chuyên nghiệp. Anh bắt đầu phải giải một bài toán khó hơn: làm thế nào để cân bằng giữa “mưu sinh” và “đam mê”. Đã có nhiều đêm anh trăn trở với những câu hỏi như “vẽ để làm gì”, “làm gì để sống” trước những thay đổi của thực tế đời sống. “Một sinh viên giỏi thì có thể tạo ra một bài vẽ tốt, nhưng họa sĩ không chỉ dừng lại ở mức một bài vẽ tốt. Khi bước chân ra khỏi trường thì có ti tỉ những vấn đề khác nữa: về kiếm sống, về những sự lựa chọn trong công việc, hay những sự lựa chọn trên con đường đi của mình. [...] Có rất nhiều vấn đề đặt ra cho một người khi bước chân ra khỏi ngôi trường hàn lâm. Vì vậy, để một sinh viên giỏi trở thành một họa sĩ giỏi thì cần nhiều yếu tố, không chỉ dừng lại ở chuyên môn. Nhưng cần phải có một nền tảng chuyên môn tốt. Nếu có kỹ năng tốt thì con đường sẽ bớt chông gai hơn.” – Họa sĩ Nguyễn Ngọc Liêm chia sẻ trong một buổi phỏng vấn với Artonis. Nguyễn Ngọc Liêm, Một bức tranh tĩnh vật không rõ tên, 2006. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ. Sau khi tốt nghiệp, anh từng làm nhiều công việc khác nhau để trang trải cuộc sống, từ phục vụ bàn, rửa chén đến nhân viên tiệm bánh… Tưởng như đã tìm được cách để tiếp tục nuôi dưỡng đam mê, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, Nguyễn Ngọc Liêm nhận ra những công việc ấy dần rút cạn năng lượng sáng tạo của mình. Anh từng có khoảng thời gian không thể cầm cọ sau nửa năm loay hoay tìm việc vào năm 2015. Chính thời điểm ấy, Nguyễn Ngọc Liêm nhận ra bản thân cần phải thay đổi. Anh tự giam mình trong căn phòng gác mái, đấu tranh giữa áp lực cơm áo gạo tiền và mong muốn thoát khỏi dấu ấn của những “bức tranh ám mùi sinh viên”. Đây là khoảng thời gian anh phải đối diện nhiều nhất với những giằng co nội tâm để tìm lại con đường sáng tác của chính mình. Khai phá ngôn ngữ hội hoạ riêng Trong những suy tư về cuộc đời và sự nghiệp, Nguyễn Ngọc Liêm bắt đầu tìm kiếm câu trả lời từ những điều nhỏ bé nhất – những vật thể quen thuộc hiện hữu ngay trong không gian sống và cảnh quan xung quanh. Từ đó, anh dần tìm ra hướng đi cho tạo hình và tư tưởng nghệ thuật của riêng mình. Nguyễn Ngọc Liêm, Đêm phố thị, acrylic trên toan, 2023. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ. Dù chưa thể ngay lập tức xác lập một ngôn ngữ cá nhân rõ ràng, nhưng khả năng nhìn thấy vẻ đẹp trong mọi sự vật, “nhìn đâu cũng ra tranh”, đã trở thành yếu tố quan trọng giúp Nguyễn Ngọc Liêm từng bước gọt giũa và làm chủ ngôn ngữ hội họa của bản thân. Dần dà, ngôn ngữ nghệ thuật của Nguyễn Ngọc Liêm không còn chỉ nằm trên bề mặt toan hay trong những hình thức tạo hình. Với anh, lời giải nằm ngay trong đời sống: tranh hiện diện trong cuộc sống, và cuộc sống cũng chính là một bức tranh. “Tôi nhìn thấy cái đẹp ở mọi nơi, và điều đó khiến tôi như được giác ngộ. Nói ví von, tôi nhìn đâu cũng ra tranh. Chỉ với một cái ghế, tôi có thể vẽ thành 100 bức tranh hoàn toàn khác nhau.” Biến những khó khăn thành sức mạnh Nói một cách khác, Nguyễn Ngọc Liêm đã chuyển hóa những nỗi buồn và sự chật vật trong quá khứ thành nguồn năng lượng sáng tác bền bỉ. Anh liên tục sáng tác, hoàn thành tác phẩm và cố gắng duy trì những triển lãm thường niên. Nếu không phải là triển lãm cá nhân, anh cũng hợp tác cùng những nghệ sĩ khác để tạo nên những không gian nghệ thuật giàu cảm xúc. Nguyễn Ngọc Liêm, Một bức tranh tĩnh vật không rõ tên, 2026. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ. Chính sự bền bỉ và kỷ luật ấy đã đưa tên tuổi Nguyễn Ngọc Liêm đến gần hơn với công chúng. Anh đón nhận nguồn năng lượng tích cực từ sự đồng cảm và ghi nhận của người yêu nghệ thuật. Còn họ – những khán giả quan tâm đến hội họa – sẽ luôn tìm thấy sự bất ngờ khi theo dõi hành trình sáng tác của Nguyễn Ngọc Liêm, đặc biệt khi anh liên tục thử nghiệm trên nhiều chất liệu như sơn dầu, sơn mài hay acrylic. Hành trình nghệ thuật bền bỉ của Nguyễn Ngọc Liêm đã tạo nên một ngôn ngữ hội họa đơn giản, gần gũi nhưng vẫn mang dấu ấn riêng biệt trong dòng chảy của thế hệ họa sĩ đương đại cùng thời. Để hiểu hơn về phong cách nghệ thuật của Nguyễn Ngọc Liêm cũng như những quan niệm đã đưa anh đến với hành trình sáng tạo hôm nay, mời bạn cùng đón đọc Nguyễn Ngọc Liêm – Lọc sắc, tinh gọn và tĩnh lặng trong hành trình sáng tạo (Kỳ 2)!
Nguyễn Ngọc Liêm: "Trung thực với chính mình là điều quan trọng nhất."
Nếu nhìn vào hơn 500 tác phẩm đã được bán ra chỉ trong vài năm gần đây, nhiều người sẽ nghĩ Nguyễn Ngọc Liêm là một họa sĩ "thuận lợi". Nhưng phía sau những bức tranh tối giản ấy là 10 năm học tập, những giai đoạn không bán nổi một bức tranh và cả những hoài nghi về con đường mình đã chọn. Nhân dịp diễn ra triển lãm “Cỏ đưa trong gió”, Nguyễn Ngọc Liêm đã dành thời gian chia sẻ với Artonis về hành trình làm nghề, những quan niệm hội họa mà anh luôn theo đuổi, cũng như góc nhìn về thế hệ họa sĩ trẻ và thị trường mỹ thuật Việt Nam hôm nay. Nguyễn Ngọc Liêm, Lựu sau mưa chiều, 2024. Tác phẩm thuộc triển lãm “Cỏ đưa trong gió”. Nguồn: Tạp chí điện tử Ngày nay. Xin chào họa sĩ Nguyễn Ngọc Liêm. Xin chúc mừng anh với triển lãm “Cỏ đưa trong gió” đang diễn ra rất thành công. Cảm ơn anh đã dành ngày cuối đầy bận rộn của triển lãm cho buổi nói chuyện này. Theo được biết, triển lãm “Cỏ đưa trong gió” cũng như nhiều triển lãm trước, dù bằng chất liệu sơn dầu, sơn mài hay acrylic, anh đều nhất quán một phong cách vẽ tối giản, lọc sắc đến tinh xảo, tinh gọn. Xin anh chia sẻ thêm vì sao anh lại chọn phong cách này? Cách vẽ của mình chịu ảnh hưởng bởi những ngôn ngữ học thuật. Quá trình mình làm việc trong thời kỳ còn là sinh viên, từ Trường Cao đẳng đến Trường Đại học, đồng thời kết hợp với cơ địa, thuộc tính và cả tính cách của mình, nên mọi thứ diễn ra một cách tự nhiên thôi, chứ không phải là mình chọn hay không chọn gì cả. Ví dụ như mình làm một mảng màu cho một khóm cây hay cả một rừng cây, thì nó chỉ làm cho mình dễ chịu khi đạt được những yếu tố mà mình muốn thể hiện. Nó phải được gạn lọc, phải lược bỏ bớt những gì mà mình cho là không cần thiết. Được biết anh có 3 năm học Cao đẳng Mỹ thuật, 5 năm học hệ cử nhân chính quy và hai năm tu dưỡng sức lực tại xưởng vẽ. Như vậy, một thập kỷ chỉ dành cho việc luyện tập cọ đã giúp anh nhìn ra được những điểm cốt yếu nào của hội họa? Chắc chắn là về sự ngay thẳng, về sự trực diện và trung thực. Mình nhận thấy là bất kỳ nghệ sĩ nào, dù ít hay nhiều, cũng đều cần có những yếu tố đó. Trung thực ở đây không phải là mình vẽ hiện thực thì mới là trung thực, mà là trung thực với chính bản thân mình, trung thực với lý tưởng của mình, trung thực với những suy tư, với mục tiêu mà mình đuổi theo. Với mình, trung thực hay không thì chỉ có mình biết. Đôi khi mọi người có thể nhìn thấy một bức tranh hay một chi tiết nào đó đã tốt rồi, đã đẹp rồi. Nhưng mình mới là người dành nhiều thời gian nhất để mày mò với công việc của mình, nên chỉ có mình mới thấy chỗ đó đã thực sự ổn hay chưa. Cái "ổn hay chưa" đó chỉ có mình biết thôi. Đó chính là sự trung thực, và cũng là một trong những điều cực kỳ quan trọng. Để phải trình bày được một ý đồ, một ý tưởng nào đó trên một bức tranh, hoặc xuyên suốt cả sự nghiệp của mình, cần phải đề cao và nhấn mạnh vào sự trung thực đó. Không gian triển lãm “Là tĩnh lặng” (2022) của họa sĩ Nguyễn Ngọc Liêm. Nguồn: Men’s Folio. Vậy theo anh, một sinh viên giỏi có thể trở thành một họa sĩ tài năng hay không? Một sinh viên giỏi thì có thể tạo ra một bài vẽ tốt, nhưng họa sĩ không chỉ dừng lại ở mức một bài vẽ tốt. Khi bước chân ra khỏi trường thì có ti tỉ những vấn đề khác nữa: về kiếm sống, về những sự lựa chọn trong công việc, hay những sự lựa chọn trên con đường đi của mình. Ví dụ như việc lựa chọn chất liệu đối với một họa sĩ. Bất kỳ ai cũng phải đắn đo rất lâu chỉ để trả lời được câu hỏi: Tại sao mình lại chọn vẽ sơn dầu mà không vẽ lụa, hoặc không vẽ sơn mài? Có rất nhiều vấn đề đặt ra cho một người khi bước chân ra khỏi ngôi trường hàn lâm. Có thể ở trường bạn đó là một sinh viên giỏi, vẽ rất tốt, nhưng khi bước chân ra khỏi trường thì còn rất nhiều vấn đề bạn phải đối diện và giải quyết. Vì vậy, một sinh viên giỏi có trở thành một họa sĩ giỏi hay không thì còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Nó không chỉ dừng lại ở vấn đề chuyên môn. Tuy nhiên, chuyên môn vẫn là một nền tảng tốt. Nếu là một sinh viên có kỹ năng tốt thì con đường đi sẽ bớt chông gai hơn. Trong quá trình làm tác phẩm cũng sẽ bớt đi những khó khăn khi mình đã có một nền tảng kỹ năng tốt từ trong trường. Vậy theo anh giữa vẽ đúng, vẽ đẹp và vẽ hay khác nhau như thế nào? Theo mình, vẽ đúng với vẽ đẹp thì không liên quan đến nhau lắm. Đúng là một chuyện, còn đẹp là chuyện khác. Có những bức tranh, những chi tiết không đúng nhưng lại đẹp; hoặc đúng nhưng lại không đẹp. Chữ "hay" thì mông lung quá, mình cũng không rõ như thế nào là hay nữa. Mình nghĩ nó thuộc về thị hiếu của từng người. Ví dụ bạn thấy bức tranh đó hay, nhưng mình thì thấy nó không hay. Cái đó rất khó nói. Cái hay có lẽ thuộc về cảm quan cá nhân nhiều hơn. Được biết anh đã vẽ và bán được khoảng hơn 500 bức tranh trong vài năm sáng tác chuyên nghiệp của anh. Con số này là con số không hề nhỏ. Xin anh chia sẻ bí quyết nào để giúp anh vẽ sung sức và đều như vậy? Có lẽ là nỗi buồn. Nỗi buồn chính là năng lượng của mình. Trong quãng đường đi của mình có những giai đoạn rất buồn. Thời điểm đó mình chật vật trong việc bán tranh, cũng không có công việc gì. Mình nghĩ đó là giai đoạn buồn nhất. Mình đã mất 10 năm để đi học, để mày mò, nhưng đổi lại thì không thể có được bất kỳ một công việc nào. Ngay cả những điều cần thiết, tối thiểu nhất để sinh sống, như trả tiền nhà, tiền điện, tiền nước hay cơm ăn, áo mặc hằng ngày, mình cũng không đủ khả năng để chi trả cho chính bản thân mình, chưa nói gì đến những điều cao xa hơn. Lúc đối diện lại với quãng đường 10 năm mình đã đi qua, mình thấy đó thật sự là một trong những thời điểm buồn bã nhất. Năng lượng nỗi buồn của giai đoạn đó chắc đến tận bây giờ vẫn chưa cạn. Còn bây giờ, mình bắt đầu bán được tác phẩm, được mọi người biết tới nhiều hơn, nên nó lại tạo ra một nguồn năng lượng tích cực hơn. Mình nghĩ nguồn năng lượng này cũng quan trọng không kém những nguồn năng lượng khác. Khi bán được tranh, trước hết mình có năng lực về kinh tế. Sau đó, mình có được sự đồng cảm và động viên rất lớn từ công chúng. Mình nghĩ bất kỳ nghệ sĩ nào cũng cần nguồn năng lượng đến từ việc những giá trị của mình được khán giả hay công chúng đón nhận. Nó sẽ tiếp tục tái tạo và bồi đắp cho nghệ thuật của mình. Không gian sáng tác của họa sĩ Nguyễn Ngọc Liêm. Nguồn: CafeF – Trang thông tin điện tử tổng hợp. Được biết, hiện nay anh đã chuyển về một homestay trên Lâm Hà, Lâm Đồng sau ngần ấy năm gắn bó với Sài Gòn, tại sao anh lại chọn sự xê dịch từ chốn đô thị xa hoa và náo nhiệt bậc nhất Việt Nam để đến một miền quê yên tĩnh như vậy? Việc xê dịch này có ảnh hưởng đến việc cầm cọ của anh hay không? Lý do mà mình xê dịch thực ra cũng không có gì cao siêu hay to tát cả. Thuộc tính của mình phù hợp với không gian và khí hậu của vùng cao, đó là một. Thứ hai là có một ngôi nhà trên cao nguyên là ước mơ và dự định của mình từ rất lâu rồi. Từ hồi còn là sinh viên, mình đã muốn có một không gian riêng để làm việc và vẽ. Đó vừa là studio của mình, vừa là chỗ để nghỉ ngơi. Đến khi có cơ hội thì mình thực hiện ước mơ đó. Với bản thân mình, mình không bị ảnh hưởng bởi những yếu tố ngoại vi. Ở đâu mình cũng có thể vẽ được. Bất kỳ không gian nào cũng đều có thể được khai thác để trở thành nguyên liệu cho mình. Ví dụ như series “Cỏ đưa trong gió”, gần như toàn bộ khung cảnh, cây cối và đồ vật trong suốt quãng thời gian mình ở Lâm Hà đều trở thành chất liệu cho tác phẩm. Việc xê dịch thậm chí còn tốt hơn vì đã đem lại cho mình rất nhiều nguồn cảm hứng mới. Vậy thì từ góc độ cá nhân, anh thấy thế hệ họa sĩ trẻ của anh có gì giống và khác so với các thế hệ họa sĩ đàn anh trước đây? Mình nghĩ hoạ sĩ nào cũng cầm cọ vẽ, và đều xuất phát từ một môi trường chính quy hoặc một môi trường học tập nào đó. Dù ít hay nhiều thì cũng phải có sự học tập và rèn luyện rồi mới thành nghề. Điểm giống có lẽ là cùng làm việc và cùng có xuất phát điểm từ chuyên môn. Còn điểm khác có rất nhiều. Khác nhất, mình nghĩ là ở vấn đề Internet và mạng xã hội. Thế hệ các đàn anh trước thì không có Facebook, không có website, không có Internet. Rõ ràng mọi thứ chậm hơn rất nhiều so với bây giờ. Bây giờ mình ngồi đây vẫn có thể tương tác với một nhà sưu tập ở Mỹ chẳng hạn. Tranh của mình được lan tỏa nhanh hơn rất nhiều so với thời chưa có Internet, công chúng trong nước và quốc tế có thể biết đến mình rất dễ dàng. Mình nghĩ đây là một lợi thế của thời đại bây giờ, nhưng đồng thời cũng là một khó khăn. Khi thông tin lan tỏa nhanh và rộng như vậy, đồng nghĩa với việc lượng thông tin cũng rất lớn và dễ bị bão hòa. Ai cũng có thể lan tỏa tác phẩm của mình, nên sự cạnh tranh cũng khốc liệt không kém thời các thế hệ đàn anh. Mình nghĩ đó là điểm khác biệt lớn nhất. Hai tác phẩm thuộc triển lãm “Sắc - Ý thu” (2025) của họa sĩ Nguyễn Ngọc Liêm. Nguồn: LUXUO. Vậy thì anh có thể chia sẻ thêm đôi chút quan điểm của anh về sáng tạo? Mình nghĩ sáng tạo là một hoạt động thuần túy của tư duy, của não bộ, và nó bắt buộc phải tạo ra một thứ mới mẻ, một thứ chưa từng có. Gần như điều đó là rất khó khăn. Khó khăn ở chỗ tạo ra một thứ chưa từng có. Còn với bản thân mình, mặc dù tranh mình bán được với số lượng nhất định, nhưng mình vẫn nghĩ là mình chưa đạt tới tầm gọi là sáng tạo đâu. Mình vẫn là tiếp nối, kế thừa và cách tân lại thôi. Mình vẫn chưa thấy là mình tạo ra được một thứ gì đó mà chưa từng có. Một lần nữa anh nhìn nhận thị trường nghệ thuật Việt Nam hiện nay như thế nào và anh có kỳ vọng gì ở thị trường này trong tương lai gần không? Với thị trường mỹ thuật Việt Nam, mình quan sát những năm gần đây, chuyện mua bán tranh sôi động hơn. Đó là một trong những tín hiệu rất vui đối với anh chị em nghệ sĩ. Khoảng 10 năm trước, để bán được một bức tranh là rất khó. Còn bây giờ thì đã khởi sắc hơn rồi. Đó là một trong những tín hiệu tích cực của thị trường. Nghệ sĩ trẻ, ví dụ như mình, cũng được nhiều người đón nhận hơn. Mình kỳ vọng tranh của mình sẽ được công chúng đón nhận hơn. Đồng thời, mình hy vọng việc định giá tranh cũng được nâng lên, không chỉ ở trong nước mà còn trên các sàn quốc tế. Hy vọng trong tương lai, thị trường sẽ mở rộng hơn, vươn tầm ra thế giới và không còn chỉ gói gọn trong phạm vi trong nước nữa. Nếu làm được như vậy thì thị trường sẽ hấp dẫn hơn rất nhiều. Xin cảm ơn anh về những chia sẻ và chúc triển lãm “Cỏ đưa trong gió” thành công!