Tác phẩm của hoạ sĩ Thu Hiền là nơi hình tượng người mẹ, đứa trẻ, tà áo dài và những điều quen thuộc của đời sống được đặt vào một không gian vừa thực vừa mơ. Ở đó, cảm xúc cá nhân không chỉ được ghi lại mà còn được giải phóng – bay khỏi những giới hạn của đời sống thường nhật để trở thành những hình ảnh mang tính biểu tượng, dịu dàng mà sâu sắc.
Hình tượng “mẹ”, “con” và “những giấc mơ bay khỏi đời thực”
Quay trở lại năm 2022 với “Nắng nghiêng lưng trời”, con gái đầu lòng chính là nguồn cảm hứng, đồng thời cũng là nhân vật xuyên suốt trong triển lãm cá nhân đầu tiên của hoạ sĩ Thu Hiền. Trước đó, chị từng tìm kiếm cảm hứng từ nhiều đề tài khác nhau, nhưng chưa thực sự chạm đến điều mình mong muốn. Chỉ đến khi trở thành mẹ, dòng cảm xúc sáng tác trong chị mới thực sự được khơi mở một cách mạnh mẽ. Hình ảnh đứa con nhỏ, cùng với bản năng người mẹ, đã mang lại cho chị một nguồn năng lượng sáng tạo dồi dào – điều mà trước đó chưa một đề tài nào có thể đem lại.
“Mình bắt đầu sáng tác từ giai đoạn chỉ có hai mẹ con. Em bé còn nằm trên tay, mẹ thì mặc những cái bộ đồ nhà. Hình tượng mẹ với em bé mặc những bộ đồ giản dị ở trong gia đình xuất hiện nhiều vào triển lãm cá nhân đầu tiên của mình.”
Nguyễn Thị Thu Hiền, Hoa Mẫu Đơn, acrylic trên giấy dó bồi canvas, 100 × 100 cm, 2024. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ.
Khi bắt đầu lên kế hoạch cho triển lãm tiếp theo, con gái đã lớn hơn, giúp chị có thêm thời gian dành cho nghệ thuật. Từ đây, hoạ sĩ Thu Hiền dần định hình những hướng đi mới trong tạo hình. Vẫn tiếp tục khai thác hình ảnh mẹ và con gái, nhưng lần này, chị tạo điểm nhấn khác biệt bằng việc đưa tà áo dài miền Nam trở thành chủ thể trung tâm – mở rộng thêm chiều sâu cho thế giới hình tượng mà hoạ sĩ theo đuổi.
Chia sẻ về lựa chọn này, chị cho biết, bên cạnh việc là người con miền Nam, lớn lên và gắn bó với tà áo dài phóng khoáng, chị còn cảm nhận ở đó một sự thong thả rất riêng — một trang phục có thể hiện diện tự nhiên trong cả những dịp trang trọng lẫn đời sống thường nhật. Để chuẩn bị chỉn chu cho “Gió hồng”, chị thậm chí còn tự tay may áo dài cho con, như một cách để hiểu sâu hơn và cảm nhận rõ ràng hơn về chính hình tượng mà mình lựa chọn thể hiện trong tranh.
Dù là trong các triển lãm cá nhân hay ở những tác phẩm chưa từng được công bố rộng rãi, tranh của hoạ sĩ Thu Hiền vẫn luôn thấp thoáng những yếu tố kỳ ảo. Một lần nữa, nguồn cảm hứng từ nghệ thuật truyền thống Nam Bộ tiếp tục nuôi dưỡng thế giới hình ảnh ấy. Không dừng lại ở đó, với chị, nghệ thuật còn là không gian của sự giải phóng – nơi con người được tự do suy nghĩ, thoải mái tưởng tượng và vượt ra khỏi những giới hạn của đời sống thường nhật:
“... đôi khi cuộc sống bị bó buộc là cái bình bông phải nằm trên cái bàn. Mình muốn giải thoát nó, cho nó bay đi. Tranh là của mình mà, tác phẩm của mình mà, mình được tự do ở trong đó!”
Khi hiểu rõ hơn về thế giới nội tâm của Thu Hiền, ta dễ dàng lý giải vì sao tranh của chị luôn phảng phất yếu tố huyền ảo, với những gam màu gợi nên cảm giác như bước ra từ một miền cổ tích.
Nguyễn Thị Thu Hiền, Nụ Tầm Xuân, acrylic trên giấy dó bồi canvas, 80 × 160 cm, 2025. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ.
Một điểm đáng chú ý khác là tác phẩm của hoạ sĩ Thu Hiền không chỉ dừng lại trên mặt toan. Với chị, khung tranh cũng là một phần không thể tách rời của tổng thể. Chị thường mở rộng hình ảnh vượt ra ngoài giới hạn bề mặt, mỗi khung đều được thiết kế riêng, gắn kết trực tiếp với nội dung của từng tác phẩm.
Trong quá trình này, chị sử dụng đa dạng màu sắc và phương pháp xử lý khung: khi thì áp dụng kỹ thuật sơn mài, lúc lại in hoặc khắc trực tiếp lên bề mặt khung. Đôi lúc, khung và tranh chưa đạt được sự liền mạch, chị sẽ tiếp tục can thiệp bằng cách vẽ bổ sung, nhằm tạo nên một mối liên kết chặt chẽ giữa hai yếu tố – để khung không chỉ là phần bao quanh, mà thực sự trở thành một phần của tác phẩm.
“Tranh là đời sống nghệ thuật của mình, còn cái khung là đời sống thực tại. Đời sống nghệ thuật và đời sống thực tại phải có sự dung hòa, hòa hợp với nhau thì mình mới đi đường dài được.”
Hoạ sĩ Thu Hiền đang trong quá trình thực hiện tác phẩm. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ.
Dù lựa chọn những chủ đề giản dị, điều đó không đồng nghĩa với việc tiếng nói nghệ thuật của hoạ sĩ Thu Hiền trở nên nhạt nhòa giữa thế hệ nghệ sĩ cùng thời. Nếu đặt trong một so sánh tương đối với Lê Như Nguyện, có thể thấy cả hai đều hướng đến những tác phẩm như một cách “chạm” vào khán giả nhỏ tuổi, hoặc những người trưởng thành đang tìm kiếm sự xoa dịu cho phần trẻ thơ bên trong mình.
Với chất liệu acrylic, nếu tranh của Lê Như Nguyện thiên về tự sự cá nhân, thường sử dụng những gam màu rực rỡ với độ tương phản mạnh, thì hoạ sĩ Thu Hiền lại nghiêng về việc khai thác cảm xúc và trải nghiệm riêng, thể hiện qua hình tượng mẹ và con, đan xen cùng những yếu tố kỳ ảo. Tổng thể tranh của Thu Hiền là sự hòa quyện giữa màu sắc, bố cục và cả khung tranh – nơi mọi yếu tố cùng tham gia vào việc kể chuyện. Dù cùng khai thác vẻ đẹp của tính nữ, mỗi nghệ sĩ vẫn giữ cho mình một cá tính rất riêng, không trộn lẫn. Chính vì vậy, tác phẩm của hoạ sĩ Thu Hiền gần như không thể bị nhầm lẫn với bất kỳ ai khác.
Từ Son Art Space đến tuyên ngôn làm nghề lâu dài
Với bất kỳ nghệ sĩ độc lập nào, việc sở hữu một không gian sáng tạo riêng luôn là một khao khát lớn. Được thành lập vào năm 2024, Son Art Space không chỉ đơn thuần là nơi làm việc hay trưng bày tác phẩm cá nhân, mà còn là “đứa con tinh thần” của hoạ sĩ Thu Hiền cùng người đồng nghiệp – cũng là bạn đời của chị – hoạ sĩ Đinh Văn Sơn. Với anh Sơn và chị Hiền, “Son” mang nhiều tầng ý nghĩa: vừa là “vợ chồng son”, vừa gợi đến “sơn son thếp vàng”, tượng trưng cho sự son sắc trong nghề, đồng thời cũng hàm chứa mong muốn về hạnh phúc và may mắn trên hành trình nghệ thuật.
Không gian nghệ thuật “Son Art Space”. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ.
Bên cạnh những ý nghĩa mang tính gắn kết của đời sống vợ chồng, Son Art Space, với hoạ sĩ Thu Hiền, còn là một tuyên ngôn rõ ràng về cách chị lựa chọn làm nghề – nghiêm túc, tập trung và hướng đến một hành trình dài lâu. Đồng thời, chị cũng mong muốn không gian này có thể trở thành một nguồn cảm hứng, khích lệ những đồng nghiệp và nghệ sĩ trẻ mạnh dạn xây dựng cho mình một không gian nghệ thuật cá nhân:
“Mình đã thực hiện được ước mơ đó và mình muốn cho mọi người thấy là mình làm được, mọi người cũng làm được.”
Hoạ sĩ Thu Hiền và hoạ sĩ Văn Sơn, dù đồng hành cùng nhau trong nhiều khía cạnh của cuộc sống – từ đời thường đến công việc và nghệ thuật – vẫn luôn giữ được sự độc lập trong sáng tạo cũng như bản sắc cá nhân riêng biệt. Họ cùng chia sẻ những chủ đề về gia đình và hạnh phúc, cùng làm việc với cả hội họa và gốm, nhưng mỗi người vẫn theo đuổi một hướng đi và tinh thần biểu đạt riêng. Chính sự song hành mà không hòa lẫn ấy giúp cả hai giữ được “cái tôi” trong một tổng thể chung. Cuộc sống và cách làm nghề của họ, vì thế, gợi nhắc đến một tinh thần rất gần với triết lý Phật giáo: “Mình với ta tuy hai mà một, ta với mình tuy một mà hai.”
Một góc nhìn khác của “Son Art Space”. Nguồn: Facebook cá nhân nghệ sĩ.
Với hoạ sĩ Thu Hiền, các yếu tố cá nhân như cá tính, ký ức trưởng thành hay dòng chảy cảm xúc luôn được đẩy mạnh và trở thành chất liệu cốt lõi trong sáng tác. Trong khi đó, hoạ sĩ Văn Sơn lại chú trọng nhiều hơn vào tạo hình và sự chắt lọc hình ảnh một cách kỹ lưỡng. Có lẽ vì vậy, tranh của chị thường mang cảm giác nhẹ nhàng, bay bổng, đối lập thú vị với một Văn Sơn rắn rỏi, dứt khoát trong cách biểu đạt.
“Anh Sơn rất kỹ về tạo hình của anh, nên khi anh vẽ ra là chính xác liền. Mình tập trung về mặt cảm xúc nên tạo hình có thể chưa chuẩn. Nhưng mình không tự ti về điều đó. Dù nó có thể tay không đúng, chân không đúng nhưng mà mình giữ được cái duyên. Đối với mình, cái duyên rất quan trọng.”
Đôi lời kết
Hành trình nghệ thuật của hoạ sĩ Nguyễn Thị Thu Hiền là một minh chứng cho việc không phải lúc nào xuất phát sớm cũng là yếu tố quyết định, mà chính sự kiên định và trung thực với cảm xúc cá nhân mới là điều tạo nên bản sắc lâu dài. Từ những trải nghiệm rất riêng – gia đình, tuổi thơ, vai trò làm mẹ – chị đã xây dựng nên một thế giới hội họa mang tính nhất quán, nơi đời sống và nghệ thuật không tách rời mà hòa quyện vào nhau.
Điểm đáng chú ý trong thực hành nghệ thuật của Thu Hiền nằm ở cách chị dung hòa giữa truyền thống và hiện đại: từ nền tảng sơn mài đến việc thử nghiệm acrylic trên giấy dó, từ tranh đến gốm, từ mặt toan đến cả khung tranh. Tất cả tạo nên một hệ ngôn ngữ tạo hình giàu lớp lang, nhưng vẫn giữ được sự mềm mại, tự nhiên và giàu cảm xúc.
Bên cạnh đó, việc xây dựng không gian sáng tạo riêng như Son Art Space cũng cho thấy một tư duy làm nghề nghiêm túc và bền bỉ – không chỉ dừng lại ở sáng tác cá nhân mà còn hướng đến việc kiến tạo môi trường nghệ thuật lâu dài. Ở Thu Hiền, người ta không chỉ thấy một hoạ sĩ đang vẽ, mà còn thấy một con người đang sống trọn vẹn với lựa chọn của mình. Và có lẽ chính sự chân thành đó là điều khiến tranh của chị chạm đến người xem – một cách nhẹ nhàng nhưng bền lâu.
