Chúng ta đang sống trong một thời đại mà hình ảnh được sản xuất nhiều hơn bao giờ hết. Công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách con người quan sát, ghi nhớ và tưởng tượng về thế giới. Chưa bao giờ việc nhìn trở nên dễ dàng đến thế, nhưng cũng chưa bao giờ việc thực sự cảm nhận lại trở nên khó khăn đến vậy. Trong bối cảnh ấy, hội họa không còn cạnh tranh với khả năng tái hiện của máy móc, điều hội họa có thể làm, và vẫn luôn làm, là khôi phục chiều sâu của trải nghiệm. Với “Mây qua mơ phố” của Nguyễn Xuân Anh, cảnh quan không còn là nơi chốn, mà trở thành trạng thái của con người. Vì Nguyễn Xuân Anh không vẽ phong cảnh. Anh vẽ một trạng thái tồn tại (state of being).

Anh không xây dựng không gian bằng phối cảnh tuyến tính. Anh tổ chức không gian bằng nhịp điệu. Những lớp màu chồng lên nhau, những vệt cọ mang tính cử chỉ, những khoảng không gian được giữ lại như những quãng nghỉ, tất cả khiến bề mặt tranh luôn ở trạng thái chuyển động. Không gian không được tạo ra bằng ảo giác chiều sâu, mà bằng sự cộng hưởng giữa vật chất, màu sắc và thời gian. Chính vì vậy, người xem khó có thể đứng trước tranh như một người quan sát bên ngoài. Ánh nhìn liên tục bị dẫn dắt, dừng lại, rồi lại trôi đi theo những nhịp chuyển rất tinh tế của bề mặt. Điều còn đọng lại không phải là một hình ảnh cụ thể, mà là cảm giác đã đi qua một không gian sống. Có lẽ đó cũng là lý do hội họa của Nguyễn Xuân Anh luôn gợi nhiều hơn tả. Anh không khẳng định, mà gợi mở, không đưa ra một kết luận, mà tạo ra điều kiện để người xem tự tìm thấy cách nhìn của mình.

Tên triển lãm “Mây qua mơ phố” vì thế không chỉ là một hình ảnh giàu chất thơ.Đó là một cấu trúc tư duy nằm trong một sự hoán dụ Mây" - một thực thể tự nhiên vô định, tự do và trường cửu, không đứng trên “phố” - biểu tượng của những cấu trúc quy củ, đại diện cho ý chí chiếm lĩnh không gian của con người. ”Mơ” không đối lập với “thực”, mà đi qua nhau. Như ánh sáng đi qua mặt nước. Như ký ức đi qua thời gian. "Qua" là một động từ rất nhẹ, và rất thơ. Nó không xóa bỏ, không chiếm hữu, không chinh phục. “Qua” chỉ gợi một sự hiện diện tạm thời, nhưng đủ để làm ngưng đọng trong ta một cảm xúc, rồi lặng lẽ tiếp tục chuyển động.

Người xem sẽ bước qua ba không gian: Mơ Phố, Mây Qua, và Cộng Sinh. Đó không chỉ là ba không gian trưng bày, mà là ba nhịp chuyển của một hành trình cảm nhận. Từ nơi con người nhận diện thế giới bằng hình ảnh quen thuộc, đến nơi mọi ranh giới dần trở nên mềm mại, và cuối cùng là một không gian nơi thiên nhiên, đô thị và con người không còn được cảm nhận như những thực thể riêng rẽ, mà như những thành phần của cùng một nhịp sống. Đó không phải là một câu chuyện có mở đầu và kết thúc. Đó là một quá trình. Giống như mây không bao giờ dừng lại trên bầu trời.