“Điều gì khiến dung mạo của một người đọng lại trong tâm trí ta?

Với Hoài, vẽ chân dung không đơn thuần là tái hiện diện mạo mà là một quá trình phơi bày chủ thể ngồi trước và sau toan. Những lớp sơn dày đặc, nhịp cọ khẩn trương và nét vẽ bạo liệt trở thành một thứ ngôn ngữ vượt khỏi lời nói và biến bề mặt toan thành một không gian tâm lý giàu chất liệu.

Thực hành của anh làm ta liên tưởng đến cường độ tâm lý ở Lucian Freud, tính vật chất của Frank Auerbach và cả phong cách trực diện về thể xác của Jenny Saville. Các gương mặt mang một sự ngay thẳng, nơi lớp sơn không để mô tả mà kiến tạo nên chính da thịt. Lớp này chồng lên lớp khác, hình thành nên một cấu trúc biểu bì của ký ức, cảm xúc và những trải nghiệm từng sống.

Trong lịch sử, truyền thống chân dung phương Tây thường phục vụ chức năng tôn vinh. Như nhà sử học nghệ thuật Shearer West từng chỉ ra, đối tượng của thể loại này thường gắn với những cá nhân nắm giữ quyền lực, uy tín và được xem là xứng tầm để trở thành “người ngồi mẫu lý tưởng” (2004: 24-25).

Nhưng với anh, những bức chân dung khổ lớn là một lựa chọn mang tính tượng đài cho những mảnh đời bình dị xung quanh anh: một cụ già từng gặp, một người bạn, đồng nghiệp hay người hàng xóm. Anh từ chối sự tâng bốc để con người được khắc họa một cách thô ráp và chân thật, mang theo những dấu vết của thời gian.

“Chúng ta đã chứng kiến quá nhiều điều trên thế giới, nhưng lại thường bỏ quên những gì gần gũi nhất.”

Với câu nói trên của họa sĩ, triển lãm mời gọi người xem bước vào một sự nhận thức chung rằng những gương mặt quen thuộc nhất đôi khi lại là những gương mặt chưa từng được nhìn thấy trọn vẹn. Mỗi bức tranh là một dấu vết, một lát cắt của cuộc sống, nơi các lớp sơn chồng lấp lên nhau như đời sống vẫn đang âm thầm tiếp diễn.

Là một nghệ sĩ tự học, tác phẩm của Nguyễn Công Hoài (sn 1984, Quảng Trị) mang tinh thần tự do, tránh sự phô trương hay những chủ đề phức tạp, để tập trung vào những hình ảnh bình dị và gần gũi nhất với đời sống thường nhật. Từ lúc theo đuổi con đường nghệ thuật vào năm 2013, anh đã hướng tới thân phận con người, từ cấu trúc xương, vầng trán, đôi mắt, nụ cười… tất cả với anh đều mang theo dấu vết của tâm hồn và của những trải nghiệm đã qua. Với những lớp sơn dày, nét cọ mạnh mẽ, mỗi tác phẩm là một lát cắt chân thực về chính người họa sĩ và cả xã hội nơi anh đang sống, nơi con người hiện ra một cách thô ráp, mong manh nhưng chân thực.

Đến nay, Hoài đã tổ chức 8 triển lãm cá nhân và 10 triển lãm nhóm trong và ngoài nước như Thái Lan, Singapore, Hồng Kông, Hàn Quốc, Indonesia và Mông Cổ. Tác phẩm của anh cũng đã nhận được một số giải thưởng quốc tế dành cho nghệ sĩ mới nổi, gần đây là Giải Nhất và Giải Nhì tại các triển lãm Emerging Artists (Mỹ) vào năm 2024.