Cái ghe, sông nước, cùng chất người Nam Bộ “rặt” trong hội họa của Lê Triều Điển từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng cho niềm đam mê sáng tạo của người bạn đời, thi sĩ Hồng Lĩnh, và con trai, kiến trúc sư Lê Triết. Nhân dịp cuối năm, cũng là lúc nhìn lại hành trình sáng tác chung, gia đình đậm chất văn - nghệ ấy đã cùng nhau thực hiện triển lãm mang tên “Đồng hành”, khai mạc ngày 28.01.2026.
Họa sĩ Lê Triết, Hồng Lĩnh và Lê Triều Điển (ở giữa) bên cạnh bạn bè đến dự triển lãm. Nguồn NNA Team.
Dìu dắt, đồng điệu rồi thành hình
Cái tên “Đồng hành” trước hết là sự biết ơn dành cho những dìu dắt của ba mẹ đối với kiến trúc sư - họa sĩ Lê Triết. Đồng thời, như chia sẻ của thi sĩ - họa sĩ Hồng Lĩnh, sau mấy chục năm bên nhau trong đời sống lẫn hội họa, việc cùng nhau làm nghệ thuật đã là một sự đồng hành. Mở rộng hơn, “Đồng hành” còn là sự song hành với những tâm hồn yêu nghệ thuật, bất kể tuổi tác hay xuất thân, trên con đường hơn 60 năm cầm cọ bền bỉ của họa sĩ Lê Triều Điển.
Theo nhà nghiên cứu mỹ thuật Quách Cường, điểm nhấn đáng chú ý của triển lãm nằm ở sự xuất hiện của gốm, được sắp đặt xen kẽ với tranh. Những chiếc chuông gốm gợi lên tiếng vọng nội tâm, trong khi hình ảnh con thuyền gốm trở thành biểu tượng cho hành trình sáng tạo miệt mài ngoài đời thực. Sự thống nhất này trải dài từ mặt phẳng toan đến hình khối không gian, từ họa tiết dân gian được làm mới cho đến những ký tự alphabet mang tính ngẫu hứng. Trong tổng thể ấy, gia đình họa sĩ Lê Triều Điển cho thấy năng lực lao động nghệ thuật dồi dào, cùng dòng cảm xúc sáng tạo được nuôi dưỡng bền bỉ.
“Tên triển lãm ‘Đồng hành’ không chỉ nói đến việc đồng hành trong sáng tạo, mà còn là sự đồng cảm về cảm xúc và đồng điệu trong phong cách,” nhà nghiên cứu Quách Cường nhận xét.
Một số sáng tác mới của họa sĩ Lê Triều Điển tại triển lãm. Nguồn: Artonis.
Ở góc độ chuyên môn, họa sĩ Duy Nhựt, Phó Phân hội Hội họa, Hội Mỹ thuật TP.HCM, nhìn thấy trong triển lãm này một tư duy trưng bày có tính hệ thống. Dù khoảng cách thế hệ giữa hai nghệ sĩ lão thành và một nghệ sĩ trẻ là khá rõ, toàn bộ không gian vẫn toát lên hơi thở đương đại, khiến ranh giới tuổi tác dường như bị xóa nhòa. Người xem bắt gặp một Lê Triều Điển và Hồng Lĩnh đã đi qua hơn nửa thế kỷ sáng tác nhưng vẫn giữ được sự “trẻ” trong nét vẽ, đồng thời nhận ra ở Lê Triết, người mới quay lại hội họa, một sự chặt chẽ, điềm tĩnh trong bố cục. Đó là mối kết nối không lời nhưng giàu nội lực giữa những cá nhân luôn hướng vào thế giới nội tâm.
Không gian triển lãm được tổ chức theo lớp lang: sảnh lớn giới thiệu tinh thần chung, khu trung tâm dành cho các tác phẩm khổ lớn của Lê Triết, hai bên là sự đan xen giữa tranh và gốm của Lê Triều Điển và Hồng Lĩnh. Khi quan sát kỹ, người xem có thể nhận ra những chi tiết mang tính “liên kết” và “kế thừa” được cài cắm xuyên suốt, khiến người xem hiểu đây là một cách đối thoại âm thầm mà họa sĩ Lê Triều Điển gửi gắm trong cấu trúc trưng bày.
Không gian Gốm và Tranh tại triển lãm. Nguồn: Artonis.
Một gia đình, ba màu sắc
Nếu xem “Đồng hành” như một câu chuyện, thì Lê Triều Điển chính là người mở đầu. Ông không chỉ là một họa sĩ kỳ cựu mà còn là nhân chứng của nhiều biến chuyển trong mỹ thuật Việt Nam hiện đại. Với ông, triển lãm lần này không được đo bằng quy mô hay số lượng tác phẩm, mà bằng ý nghĩa của một cuộc hội ngộ gia đình, diễn ra đúng thời điểm cuối năm và gắn với những cột mốc quan trọng trong đời làm nghề. Theo ông, nghệ thuật không thể bị thúc ép, mà phải bắt nguồn từ nhu cầu nội tại. Khi đã trưởng thành, người nghệ sĩ cần tìm ra “một cái gì riêng” để bộc lộ và đối thoại với thế giới.
Song hành cùng ông là Hồng Lĩnh, người đến với hội họa từ thơ. Với bà, thơ không chỉ là ngôn ngữ mà còn là hình ảnh, màu sắc và nhịp điệu của đời sống. Việc đưa thơ vào tranh là lựa chọn có ý thức, bắt đầu từ triển lãm cá nhân năm 2000 và kéo dài đến hiện tại. Thay vì sử dụng thư pháp theo lối quen thuộc, bà đặt màu sắc theo cảm xúc, sử dụng chữ viết gần với bảng chữ cái Latin thuần Việt, tạo nên một tổng thể hồn nhiên, mơ màng. Hướng tiếp cận này đặt Hồng Lĩnh vào mạch thi - họa, từ truyền thống Đường - Tống cho đến tinh thần tạo hình chữ của Cy Twombly.
Các sáng tác khổ lớn và nhỏ của Kiến trúc sư - Họa sĩ Lê Triết tại triển lãm. Nguồn: Artonis.
Trong tranh của Hồng Lĩnh, thơ và họa tồn tại như hai lớp ngôn ngữ không tách rời. Màu sắc thường được đặt xuống trước, theo dòng cảm xúc, rồi chữ xuất hiện như một tầng nghĩa vừa để đọc, vừa để cảm. Bà từng chia sẻ rằng điều quan trọng không nằm ở danh xưng, mà ở khả năng biểu đạt cảm xúc đối với cuộc sống; hạnh phúc của người sáng tác là khoảnh khắc tìm thấy sự đồng cảm.
Lê Triết, người con trai, xuất hiện như một mắt xích tiếp nối. Lớn lên trong môi trường nghệ thuật, anh sớm bộc lộ năng khiếu hội họa và từng có triển lãm cá nhân khi mới 17 tuổi. Tuy nhiên, con đường anh lựa chọn lại đi qua kiến trúc, lĩnh vực đòi hỏi tính kỹ thuật và công năng cao. Chỉ khi có đủ điều kiện và thời gian, hội họa mới trở lại như một thôi thúc không thể trì hoãn, trở thành khoảng lắng giúp anh cân bằng giữa kiến trúc và nghiệp vẽ. Với Lê Triết, kiến trúc không đối lập với hội họa, mà là nền tảng giúp nuôi dưỡng đam mê sáng tác.
Các tác phẩm của Lê Triết tại “Đồng hành” mang tinh thần trừu tượng biểu hiện, khởi nguồn trực tiếp từ cảm xúc. Anh thừa nhận có sự học hỏi từ cha mẹ, nhưng xem đó như điểm xuất phát để tiếp tục tìm tòi và định hình dấu ấn cá nhân.
Các sáng tác mới của Thi sĩ - Họa sĩ Hồng Lĩnh. Nguồn: Artonis.
“Trong tâm hồn mỗi con người là một dòng sông đang chảy, và tất cả chúng ta là muôn triệu dòng sông đang chảy đồng hành,” họa sĩ Lê Triều Điển chia sẻ. Câu nói ấy không chỉ mở ra tinh thần của triển lãm “Đồng hành”, mà còn có thể xem như kim chỉ nam cho hành trình sáng tạo bền bỉ của một gia đình nghệ sĩ: Lê Triều Điển, Hồng Lĩnh và Lê Triết.
Triển lãm trưng bày hơn 100 tác phẩm lớn nhỏ tại không gian Tòa 2 của Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, mở cửa đón công chúng yêu nghệ thuật từ ngày 28.01.2026 đến hết ngày 03.02.2026.
