Lương Lưu Biên – người con miền biển Phan Thiết – sinh năm 1975 trong một làng chài yên bình, chính nơi đây đã nuôi dưỡng tâm hồn nghệ thuật cho cậu bé Lưu Biên thuở ấy. Ít ai ngờ, những nét vẽ nguệch ngoạc ngày bé lại là hạt mầm nhỏ, gieo vào anh một niềm đam mê bất tận dành cho nghệ thuật sau này.
Hành trình bền bỉ kiên định
Không vì sự thiếu thốn của xóm biển mà mất đi sự nhiệt huyết, năm tháng trưởng thành ở Phan Thiết, Lương Lưu Biên đã tự vun đắp tình yêu hội hoạ cho bản thân thông qua sách báo. Chính điều này đã đưa anh đến với thế giới của các nghệ sĩ châu Âu thời Ấn tượng và ảnh hưởng sâu sắc đến phong cách nghệ thuật của anh cho đến thời điểm hiện tại. Rời quê nhà, anh theo học tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đồng Nai, sau đó tiếp tục bước chân vào Đại học Mỹ thuật TP.HCM. Con đường hội họa của Lương Lưu Biên chưa bao giờ ngừng lại, và hôm nay anh vẫn bền bỉ nối dài hành trình ấy với chương trình cao học.
Lương Lưu Biên, Tranh nằm trong triển lãm "Những sinh thể phù du", 2022. Nguồn: LUXUO.
Với anh, vẽ và sáng tác tranh là sợi chỉ đỏ không chỉ xuyên suốt sự nghiệp cầm cọ, mà còn xuyên suốt cả cuộc đời. Từ khi cầm bút vẽ, anh chưa từng nghĩ đến việc dừng lại: “Lúc nào cũng coi vẽ là chính, chưa bao giờ có việc nào khác quan trọng hơn.”
Sợi chỉ đỏ trong hành trình nghệ thuật của Lương Lưu Biên được bện thành sợi dây chắc chắn, bởi anh luôn biết rõ mình muốn gì và cần gì. Đó không phải là cái tôi bảo thủ của người nghệ sĩ, mà là sự kiên định với lựa chọn của bản thân. Có lẽ vì vậy, dù có nhiều cách thể hiện khác nhau nhưng anh vẫn giữ vững được phong cách nghệ thuật và nét cá tính riêng cho mình. Người yêu tranh Lương Lưu Biên chỉ cần thoáng nhìn sẽ nhận ra ngay tranh của anh, mà không cần lời giới thiệu.
“Sinh thể” cô đơn giữa cõi người
Giữa nền hội hoạ đa sắc màu, nơi phần đông nghệ sĩ chạy theo thị hiếu, Lương Lưu Biên hiện lên như một cá thể khác biệt. Anh sử dụng sự "cực đoan" của hình khối, kỹ thuật khô khan, và màu sắc tối giản cho tranh của mình. Chính điều đó khiến không ít người cho rằng tranh của anh thiếu đi sự uyển chuyển hay xúc cảm mềm mại vốn quen thuộc ở nhiều họa sĩ. Thế nhưng, để thưởng tranh của Lương Lưu Biên, người xem phải trầm tư ngắm thật kỹ, thật lâu và phải thật sâu, mới có thể chạm tới điều anh muốn gửi gắm.
Sự lựa chọn khắt khe ấy đã mở ra cho Lương Lưu Biên một con đường riêng, nơi hình thể và trừu tượng luôn tồn tại song hành trong anh – đối nghịch nhưng không tách rời. Với anh, vẽ tranh trừu tượng là “một thể nghiệm về màu sắc và bố cục, mà không phải đặt nặng câu chuyện trong đó”. Tranh trừu tượng của anh chứa đựng nhiều mỹ cảm, mà có lẽ đôi khi chính anh cũng chưa thể gãy gọn thành lời.
Lương Lưu Biên, Bầy cô đơn, 2020. Nguồn: LUXUO.
Nếu ví dòng tranh trừu tượng là giai điệu của bản nhạc, thì tranh hình thể mà Lương Lưu Biên theo đuổi lại giống như lời hát của bài ca cuộc đời anh. “Trong cái thế giới tự nhiên, thứ mà phức tạp nhất mà đẹp nhất, chỉ có con người thôi.” – hoạ sĩ Lương Lưu Biên chia sẻ. Với anh, con người chính là thứ vừa gần gũi vừa xa xăm, vừa là tự nhiên, nhưng cũng vượt ra ngoài tự nhiên. Vẽ hình thể con người cũng chính là cách anh tìm đến vẻ đẹp tự nhiên tuyệt vời nhất – một vẻ đẹp mà anh có thể say mê quan sát cả đời, dù chỉ có thể hiểu được một phần rất hạn hẹp và đó là điều không hề dễ dàng. Không chỉ tỉ mỉ khắc hoạ nét đẹp hình thể, hoạ sĩ Lương Lưu Biên còn khéo léo gửi gắm cả một triết lí nhân sinh sau từng đường cọ.
Là một hoạ sĩ cống hiến không ngừng nghỉ, anh đã ghi vào bảng thành tích của riêng mình hơn 10 triển lãm cá nhân lớn nhỏ. Lương Lưu Biên tâm niệm rằng thước đo thành công của một triển lãm, không dừng lại ở việc mua bán tranh, mà còn đến từ sự công nhận của công chúng và đặc biệt là những người có chuyên môn, kiến thức sâu rộng về hội hoạ. “Mình cảm thấy là mình trình bày được với công chúng, với những người đồng nghiệp, người yêu mến nghệ thuật một tiến trình làm việc mà mình hãnh diện thì đã là thú vị rồi”.
Lương Lưu Biên, Dòng chảy, 2020. Nguồn: LUXUO.
Tư duy cởi mở, sẵn sàng đón nhận những khen chê – đặc biệt là từ giới chuyên môn – chính là một kho tàng quý báu giúp Lương Lưu Biên tiến xa hơn từng ngày. Những triển lãm cá nhân của anh đều để lại dấu ấn mạnh mẽ và gây được nhiều tiếng vang, nổi bật là triển lãm “Những sinh thể phù du” được tổ chức năm 2022. Ở đó, tác phẩm của anh vẫn mang nét đặc trưng thường thấy ở Lương Lưu Biên: đào sâu về giải phẫu hình thể học và chuyển động cơ thể người. Nhân vật lõa thể không bị đặt trong bất kì bối cảnh cụ thể nào, mà hiện lên qua bảng màu tối giản kết hợp với sự phức tạp trong biểu cảm, để phơi bày sự yếu đuối và phù du của thân phận con người.
Tại triển lãm này, Lương Lưu Biên khai thác sự đối nghịch như một phương tiện biểu đạt. Anh thường lấy cái “cực đoan khô khan” của hình hài để phô diễn sự mong manh nội tâm; dùng khuôn mẫu kỹ thuật để lột tả tính phóng túng phiền não; lấy tập thể để nhấn mạnh sự cô đơn. Trong nhiều bức, sự bất lực, giằng xé hiện rõ khi nhân vật như luôn cố gắng với lấy một điều không thể. Chính điều này để lại dư âm trầm mặc cho người thưởng lãm. Sự đối nghịch mà anh thể hiện dường như đã đẩy nhân vật trong tranh đến tận cùng. Phải chăng trong sự mâu thuẫn ấy, anh đang khắc họa nỗi cùng cực của nhân vật, hay là chính bản thân?
Lương Lưu Biên, Vượt đại dương, 2020. Nguồn: Báo Tuổi trẻ.
Nhà nghiên cứu mỹ thuật Lý Đợi từng nhận xét về “Những sinh thể phù du”: “Những hình nhân trần trụi với hoàn cảnh hiện sinh, với băn khoăn làm người. Đến nay, họa sĩ có chút thay đổi là đối diện, chấp nhận với trạng thái phù du.”
Sáng tạo là bài giảng không có giáo án
Bên cạnh vai trò của một nghệ sĩ cống hiến, anh còn là một người thầy tận tụy. Việc đi dạy từ những năm đầu vốn chỉ để trang trải cuộc sống, nhưng điều đó không hề làm vơi đi tinh thần muốn lan tỏa cái đẹp. Giáo án của anh không dừng lại ở những kĩ thuật khô khan, mà anh dạy học trò biết cách đặt vấn đề, biết biến cái chung thành cái riêng. Với anh, học vẽ không phải để trở thành thợ vẽ, mà phải trở thành một nghệ sĩ thực thụ.
Không gian triển lãm "Bầy cô đơn" (2020) của Lương Lưu Biên. Nguồn: Báo Tuổi trẻ.
Từ một cậu bé làng chài đến một người họa sĩ, một nhà giáo, Lương Lưu Biên đã đi qua một hành trình bền bỉ, kiên định với hội họa. Trong từng tác phẩm, anh quan sát nhân sinh bằng đôi mắt tỉ mỉ, khắc họa rõ nét vẻ đẹp bất tận con người. Trên con đường ấy, anh vẫn không ngừng sáng tạo, không ngừng lan tỏa, để nghệ thuật trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt cả cuộc đời.
