Triển lãm “Tôi và Chúng tôi” đánh dấu sự trở lại của hoạ sĩ Dương Thùy Dương tại TP. Hồ Chí Minh sau tám năm, mở ra một không gian nơi hình ảnh, biểu tượng và cá tính tạo nên những lát cắt nghệ thuật sắc nét, mổ xẻ mối quan hệ căng thẳng và phức tạp giữa Bản ngã cá nhân và Thế giới mô phỏng trong kỷ nguyên số.
Họa sĩ Dương Thùy Dương bên tác phẩm Agnes và cành hoa trước mặt (I), tranh sơn dầu, 90 x 70 cm. Nguồn: Artonis.
Nàng Agnes trong “Tôi và Chúng tôi”
Ý niệm của triển lãm khởi nguồn từ một chi tiết ngôn ngữ: sự tồn tại của “chúng tôi” trong tiếng Việt, một từ bị thiếu vắng trong nhiều ngôn ngữ châu Âu vốn gộp tất cả vào “chúng ta”. Chính sự phân định này giúp Dương Thùy Dương nhìn lại vị trí của mình: một cá thể không tách rời khỏi cộng đồng, nhưng cũng không hoàn toàn hòa tan vào đó. Trong cuộc trò chuyện với Giám đốc bảo tàng Quang San, chị nói với sự chân thành:
“Tôi không hợp thời, nên tôi là tôi. Nhưng tôi vẫn sống trong một xã hội.”
Hình tượng Agnes, nhân vật trong Sự bất tử của Milan Kundera, xuất hiện như một bản phân thân của chính chị. Agnes cầm bông hoa che mắt, như một hành động tránh né ánh nhìn của xã hội, tránh sự giám sát. Dương đọc Agnes như một biểu tượng của người phụ nữ sống giữa thế giới hiện đại: khao khát sự tĩnh lặng, nhưng bị bao quanh bởi vô số ánh nhìn, vô số đòi hỏi, vô số vai diễn. Bông hoa trong tay Agnes không còn là biểu tượng của vẻ đẹp, mà trở thành “vật che”, một lớp ngụy trang, một lớp thẩm mỹ hoá của cảm xúc.
Khu vực trưng bày các tác phẩm thuộc loạt Agnes. Nguồn: Artonis.
Dương Thùy Dương cũng mang tới triển lãm loạt sáng tác dành cho đàn cừu, các bức chân dung phân mảnh và mờ nhoè cũng là điểm nhấn quan trọng. Chúng thể hiện những gương mặt tan chảy, biến dạng, đôi khi như bước ra khỏi bầu không khí nhiễu loạn của vũ trụ số. Đó là những “cá thể đang tan rã” – không phải theo nghĩa bi quan, mà như một minh chứng cho việc bản ngã luôn là quá trình chứ không phải trạng thái cố định. Khi gương mặt trở nên mơ hồ, người xem buộc phải tự hỏi: mình đang nhìn ai? Người thật hay một phiên bản bị tô điểm bởi thuật toán?
Việc chị đưa những chú cừu những bông hoa, các gương mặt nổi tiếng, những trạng thái cảm xúc vụn vỡ… vào cùng một không gian triển lãm không phải để phô diễn độ rộng chủ đề mà để nhấn mạnh một thông điệp quan trọng: trong con người luôn tồn tại nhiều giọng nói, nhiều tầng hiện hữu. Mỗi chủ đề là một lát cắt khác nhau của bản sắc và ký ức; khi đứng cạnh nhau, chúng tạo thành một trường liên tưởng nối dài, nơi “tôi” được soi chiếu qua vô số dạng thức.
Dương Thùy Dương, Biến hình, sơn dầu trên vải, 100cm x 80 cm. Nguồn: Artonis.
Một cá tính không dậm chân tại chỗ
Sinh năm 1979 tại Hà Nội, tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Hà Nội trước khi nhận học bổng tại Burg Giebichenstein Kunsthochschule Halle (Đức), Dương Thùy Dương thuộc thế hệ nghệ sĩ Việt hiếm hoi phát triển thực hành trong môi trường quốc tế ngay từ sớm. Tính đến nay, chị đã tham gia hơn 20 triển lãm trong và ngoài nước, một hành trình bền bỉ kéo dài gần hai thập kỷ.
Điều đáng chú ý nhất ở Dương là: chị luôn thay đổi. Điều này không phải để né tránh việc đặt nghệ thuật vào hệ thống, mà là tuyên ngôn về cách tiếp cận của một người sống giữa hai nền văn hoá: không hoàn toàn thuộc về phương Đông, cũng không hoàn toàn hoà vào phương Tây. Chính sự “ngoại biên” ấy giúp chị quan sát thế giới với khoảng cách vừa đủ để tỉnh táo, nhưng cũng đủ gần để cảm nhận.
Dương Thùy Dương, Các tác phẩm thuộc loạt Chân dung. Nguồn NNA Team.
Trong dòng chảy hội họa đương đại, có thể tìm thấy những cộng hưởng thú vị giữa Dương Thùy Dương và hai nghệ sĩ quốc tế: Michelle Jezierski và Andy Denzler. Ở Jezierski, không gian được phân tách, xô lệch, mở rộng như những địa hình cảm xúc đang tự tái thiết, một cách vận hành này gợi nhắc tới bố cục đa lớp của Dương, nơi nhân vật không nằm trong một thực tại cố định mà như đứng giữa nhiều mặt phẳng tâm lý chồng lên nhau.
Còn với Denzler, kỹ thuật “nhiễu” và kéo giãn tạo ra cảm giác nhân vật bị quét qua một lớp ký ức mờ; điều này đồng điệu với những gương mặt hoặc thân thể trong tranh Dương, luôn hiện hữu nhưng không hoàn toàn nắm bắt được, như một bản ngã luôn dao động giữa nhiều trạng thái. Tuy nhiên, thay vì dựa vào hiệu ứng thị giác để gây ấn tượng, Dương dùng chính sự biến động nội tâm làm lực đẩy cấu trúc hình ảnh, khiến tác phẩm có độ mềm và độ sâu riêng.
Không gian trưng bày các tác phẩm loạt Happy Sheep - những chú cừu hạnh phúc. Nguồn: Artonis.
Điểm gặp nhau của cả ba không nằm ở kỹ thuật, mà ở cách họ xem hình ảnh như một trường cảm xúc. Và cũng chính ở đây, ta thấy rõ bản sắc của Dương, chị đối thoại với xu hướng quốc tế nhưng không hòa lẫn, bởi chất đời sống cá nhân của chị luôn len vào tranh một cách tự nhiên, không chủ đích mà rất giàu âm hưởng. Và chị vẫn luôn tiếp tục thể nghiệm, để mong chờ những lần tái xuất đều sẽ mang đến những cảm xúc và một “tôi” mới, đậm chất Dương Thùy Dương.
“Tôi biết ơn những ai luôn dõi theo mình. Trong một triển lãm, tôi thích sự đa dạng: nhiều sắc độ, nhiều bút pháp, nhiều trạng thái. Nhưng giữa tất cả những chuyển động ấy, vẫn phải có một đường chỉ ngầm kết nối. Tôi chỉ mong người xem nhận ra sợi chỉ đó, chứ không phải một kiểu ‘nhìn cái biết ngay tôi’. Với tôi, cái đẹp nằm ở sự đổi thay có trật tự.”
Thông tin Triển lãm
Thông qua ngôn ngữ thị giác đa dạng, từ hình tượng cừu sặc sỡ đến chân dung mờ nhòe, Dương Thùy Dương mời gọi khán giả bước vào hành trình tự vấn về ranh giới mong manh giữa thật và giả, giữa thuộc về và tuân thủ với “Tôi và Chúng tôi”.
Triển lãm mở cửa tự do đón công chúng yêu nghệ thuật đến thưởng lãm từ ngày 05/12/2025 đến hết ngày 28/12/2025 từ Thứ Ba đến Chủ Nhật tại không gian của Bảo tàng nghệ thuật Quang San.
