Trong làng hội hoạ Việt Nam, cái tên Đinh Phong xuất hiện như một “lữ khách” đặc biệt, mang theo những giấc mơ rực rỡ và phóng khoáng. Dù xuất phát điểm không phải là một hoạ sĩ chuyên nghiệp, ông nhanh chóng tạo dấu ấn với công chúng bằng một phong cách trừu tượng giàu sức biểu cảm, được dẫn dắt bởi cảm xúc và vô thức. Tranh và điêu khắc của Đinh Phong không chỉ đơn thuần là tác phẩm nghệ thuật, mà còn là những “giấc mơ siêu thực” được ông dệt nên, khiến người xem vừa tò mò, vừa say đắm.
“Tân binh” trong làng hội hoạ Việt Nam
Hoạ sĩ Đinh Phong (1959) tên thật là Đinh Tú Phong, sinh ra và lớn lên tại Hà Nội nhưng ông lại có khoảng thời gian dài sinh sống và lập nghiệp tại thành phố mang tên Bác. Vốn là một “tay ngang”, không được đào tạo bài bản về mỹ thuật, nhưng ông có một khoảng thời gian dài nghiên cứu và sưu tập tác phẩm của các danh hoạ. Căn nhà nhỏ của ông được chất đầy những bức tranh của những hoạ sĩ nổi tiếng, biến nơi đây thành một phòng triển lãm thu nhỏ của riêng Đinh Phong. Đa phần những tác phẩm mà ông sưu tập thuộc trường phái trừu tượng – có lẽ điều này cũng đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến phong cách sáng tác của ông sau này.
Đinh Phong, Không tên 001122, sơn dầu và acrylic, 2022. Nguồn: Đinh Phong Art Gallery.
Cơ duyên chính thức cầm cọ của ông đến khá bất ngờ. Vốn dĩ là một doanh nhân, ông chưa bao giờ nghĩ đến việc cầm cọ “vẽ chơi”, chưa nói là trở thành hoạ sĩ chuyên nghiệp. Vậy mà chỉ sau đợt dịch, hội hoạ Việt Nam được chào đón một hoạ sĩ “trẻ” Đinh Phong với bút pháp mạnh mẽ và ấn tượng. Tài năng nở rộ bất chợt của Đinh Phong để lại cho người yêu tranh của ông nhiều thắc mắc: không biết “vẽ” đến với ông từ những điều ông tự mày mò, hay chỉ là từ vô thức vỡ ra tạo nên một Đinh Phong “ngang tàng”. Điều này dường như đúng với hai câu thơ chính ông sáng tác:
“Ta không biết giấc mơ đi vào trong tiềm thức
Hay từ trong tiềm thức đi ra thành giấc mơ?“
Trích trong bài “Ta” (2021) – Đinh Phong
Người làm nghệ thuật trong “vô thức”
Bên cạnh hội hoạ, Đinh Phong cũng là một nghệ sĩ điêu khắc. Ở hai lĩnh vực khác biệt của nghệ thuật, ông tìm thấy một con đường chung để theo đuổi đó là phong cách trừu tượng. Với cách gọi “hiện thực của Đinh Phong”, đây chính là nơi nơi ông biến những “giấc mơ siêu thực” thành tác phẩm nghệ thuật độc đáo.
Đinh Phong, Điêu khắc rồng bạc, 2024. Nguồn: Đinh Phong Art Gallery.
Trong hội hoạ, tranh của Đinh Phong được kiến tạo từ những mảng màu lớn, kết hợp với đường nét phóng khoáng, xoắn, bện vào nhau. Ông ưa chuộng bảng màu rực rỡ, thường dùng những màu sắc đối lập để đẩy thị giác của người xem lên đỉnh điểm. Lúc này, những gam màu tối được sử dụng lại trở nên đặc biệt đắt giá, như một nét chấm phá chạm vào điểm nhìn, đưa người thưởng lãm cùng ông chu du trong giấc mơ thực thực ảo ảo. Cũng bởi giấc mơ thường vút qua nhanh, nên ông dùng bay nhiều hơn dùng cọ để có thể vẽ nhanh hơn, thể hiện được “giấc mơ” một cách trọn vẹn nhất.
“Những suy nghĩ, ý tưởng hay những cảm xúc ở trong đầu tôi đến rất nhanh, nên tôi phải thể hiện nó thật nhanh. Nếu dùng cọ tô đi tô lại thì bút pháp của tôi không được triển khai liên tục, sẽ không nói lên được ý đồ của tôi.” – hoạ sĩ Đinh Phong chia sẻ.
Đinh Phong, Không tên 01522, sơn dầu và acrylic, 2022. Nguồn: Đinh Phong Art Gallery.
Mặc dù là một “tân binh” ra mắt muộn, nhưng Đinh Phong vẫn nhận được những đánh giá cao của giới chuyên môn về phong cách nghệ thuật của mình. Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, họa sĩ Lương Xuân Đoàn, cho rằng sự xuất hiện đầy ấn tượng của Đinh Phong trong thời gian gần đây bắt nguồn từ việc anh để cho vô thức dẫn dắt mạnh mẽ. Tuy vậy, ông nhấn mạnh rằng nếu không sở hữu một trực giác thị giác mãnh liệt, họa sĩ khó có thể tạo ra những tác phẩm như thế.
Đối với lĩnh vực điêu khắc, Đinh Phong bắt đầu với gốm qua sự gợi hứng từ hoạ sĩ Đinh Văn Sơn. Sau quãng thời gian tự học hỏi, mày mò, điêu khắc của Đinh Phong bắt đầu có sự đa dạng trong chất liệu như đồng hoặc inox. Vẫn lấy “giấc mơ” làm nguồn cảm hứng bất tận và dùng sự tưởng tượng của bản thân để tạo hình khối điêu khắc, Đinh Phong đã đưa giấc mơ vào hiện thực một cách rõ nét hơn. Giấc mơ của ông trong điêu khắc được tái hiện trong một không gian ba chiều, không bị bó hẹp trên một mặt toan trắng. Với Đinh Phong, “mỗi tác phẩm đều là một thử nghiệm”. Ở ông luôn cháy bỏng khát khao khám phá, tìm thấy trong chính mình những điều “hư ảo” để đưa vào sáng tác.
Đinh Phong, Tượng gốm, 2022. Nguồn: Đinh Phong Art Gallery.
Quan sát hành trình nghệ thuật của Đinh Phong, có thể nhận ra điêu khắc của ông ít nhiều chịu ảnh hưởng từ Đào Châu Hải – một trong những điêu khắc gia hàng đầu của Việt Nam sau thời kỳ Đổi mới. Cả hai nghệ sĩ cùng chia sẻ điểm chung ở việc lựa chọn chất liệu kim loại và sự ngẫu hứng trong sáng tác. Tuy nhiên, chính yếu tố “vô thức” lại khiến tác phẩm của Đinh Phong mang nhiều nét phóng khoáng và tự do hơn, khác biệt với khuôn phép và chuẩn mực kỹ thuật trong tác phẩm của Đào Châu Hải.
Ngay từ khi ra mắt, Đinh Phong đã nhanh chóng gây chú ý với chuỗi triển lãm “Giấc mơ siêu thực” tại Hà Nội và Sài Gòn, mang đến làn gió mới cho nghệ thuật đương đại Việt Nam. Nổi bật trong triển lãm thứ 3 diễn ra tại Hà Nội, Đinh Phong giới thiệu hơn 20 bức tranh khổ trung và lớn, cùng với một số tác phẩm điêu khắc kim loại, đồng thời có màn kết hợp với nhà điêu khắc danh tiếng Đào Châu Hải. Dù được xem là “hậu bối”, Đinh Phong vẫn thể hiện sự tự tin khi cùng sánh bước với một bậc đàn anh lớn, tiếp tục khiến giới phê bình nghệ thuật ngạc nhiên về tốc độ phát triển của mình.
Đinh Phong, Tượng đồng, 2022. Nguồn: Đinh Phong Art Gallery.
Có thể nói, hành trình nghệ thuật của Đinh Phong là minh chứng sống động cho sự tự do sáng tạo – nơi vô thức và bản năng gặp gỡ để tạo nên những tác phẩm đầy năng lượng. Dù đến với hội hoạ và điêu khắc khá muộn, ông vẫn nhanh chóng khẳng định tên tuổi, mang đến làn gió mới cho mỹ thuật đương đại Việt Nam. Và biết đâu, chính những “giấc mơ” không ngừng tuôn chảy ấy sẽ còn tiếp tục mở ra nhiều bất ngờ, để Đinh Phong tiếp tục là “kẻ chu du” không mỏi mệt trong hành trình nghệ thuật của mình.
