Chuyển đến nội dung
Ngôn ngữ/
Artonis

Tôi & Chúng Tôi

"Bạn là ai không quan trọng, quan trọng là họ nghĩ bạn là ai"
(Andy Warhol)

Trong thời đại mà hình ảnh là ngôn ngữ thống trị, Dương Thuỳ Dương hướng ánh nhìn của mình đến mối đan xen đấy bất an giữa con người và thể giới mô phòng, nơi bản sắc cá nhân được hình thành nhưng cũng dễ dàng bị bóp méo trong kỳ nguyên số. Hình ảnh con cừu, bông hoa và nhân vật Agnes tái xuất hiện như những biểu tượng đặc trưng mang ngôn ngữ "huyền thoại" mà Roland Barthes từng nói đến - những ký hiệu tưởng chừng hiển nhiên song lại ẩn chứa những căng thằng tư tường sâu xa. Với Dương, chúng chính là tấm gương phản chiếu những cấu trúc vô hình đang vừa nâng đỡ vừa chi phối đời sống hậu hiện đại.

Ào ảnh - Ở một lát cắt của triển lãm, chúng ta bị cuốn trong đàn cừu. Những con cừu sặc sỡ, được số hóa và cách điệu, không còn là biều tượng của sự thuần khiết mà trở thành ần dụ cho sự tiêu thụ và tính ngoan phục. Dưới lớp vỏ lung linh của bộ lọc làm đẹp, đàn cừu phần chiếu tình trạng con người đương đại: đều được thiết kể và kiểm soát trong dòng chảy hình ảnh bất tận, nơi sự thật bị che lấp bởi vẻ ngoài và tính chân thực nhường chỗ cho giải trí.

Bản ngã - Đối lặp với điều này là hành trình đi tìm "viên thuốc đỏ", khát vọng được thoát khỏi vô vàn ảo ảnh. Với cô, cái tôi không phải là một thực thể trọn vẹn, mà là những mảnh ghép luôn chổng chéo. Sự mong manh này được hoạ sĩ thể hiện qua hàng loạt chân dung vẽ gương mặt mờ nhoè, gần như tan rã hay xoáy vào trường tĩnh nhiễu động. Hình tượng Agnes cẩm bông hoa che mắt cũng là biểu tượng cho một hành động kháng cự, tránh ánh nhìn của xã hội, sự kiểm soát. Còn bông hồng trong tay cũng trở thành ẩn dụ cho cái đẹp bị giản lược thành bể mặt, một sự đánh lạc hướng khỏi sức nặng của thực tại.

Cốt lõi trong thực hành của Dương Thuỳ Dương là câu hỏi vừa mang tính cá nhân, vừa mang nỗi băn khoăn chung của thời đại : "Liệu con người có bị thay thể bởi công nghệ?"

Tựa để Tôi và chúng tôi đặt khán gia vào chính ngưỡng mong manh dần càng lớn ấy. Trong tiếng Anh hay nhiều ngôn ngữ châu Âu khác, "we" chi có một nghĩa nhưng trong tiếng Việt, sự khác biệt giữa chúng tôi (không gồm người nghe) và chúng ta (gồm người nghe) lại hẻ mở ranh giới giữa gắn kết và loại trừ. Dương sử dụng sự sắc thái ngôn ngữ để gợi mở suy tư về đường biên mờ giữa con người và máy móc trong thời đại số.

Giữa ranh giới giữa thật và giả, giữa đàn cừu, giữa thuộc về và tuân thủ, thực hành của Dương mở ra khoảng trống để người xem tự soi chiếu. Chính trong sự thăm dò hơn là một sự kìm kẹp cảm xúc rõ ràng, hành trình đi tìm cái riêng của mỗi người mới trở nên đầy ý nghĩa. Bởi trong kỷ nguyên của những hình ảnh trung gian, việc đi tìm bàn ngã không còn là nỗ lực hướng đến sự thuần khiết, mà là quá trình tỉnh thức, một hành động nhìn và không ngừng tự vẫn.