Beneath deep rivers, fields submerged

Theo gia đình tập kết ra Bắc lúc 6 tuổi, vậy mà Ca Lê Thắng vẫn nhớ như in cảm giác khi tay buông thõng dưới mé giường, chạm vào nước sông đã dâng lên mênh mông chỉ sau một đêm trong mùa nước nổi. Mùa này, phong cảnh miền Tây phẳng lì như một cái sa bàn, như nhà văn Sơn Nam mô tả trong truyện ngắn Mùa Len Trâu:

“Núi Ba Thê bên này, núi Cấm trước mặt, hòn Sóc, hòn Ðất bên kia bình thường xem hùng vĩ, thơ mộng thì nay trở thành lè tè, bé bỏng trong cảnh bao la trời nước.”

Cần hiểu mùa nước nổi là một đại diện của ký ức, không phải đối tượng được đặc tả. Ca Lê Thắng nương theo dòng nước để thả nhịp tâm thức, hòa giải với những ám ảnh chiến tranh, nguôi ngoai nỗi nhớ quê nhà, đứng dậy sau những mất mát cá nhân. Nếu trước kia, ta nhìn thấy ông len lỏi trong hỗn mang tâm thức, thì giờ đây trong loạt tranh mới nhất được sáng tác từ 2023-2024, khung cảnh không chỉ biến đổi kỳ ảo trên bề mặt, mà còn hiển lộ ra bút pháp mãnh liệt của Ca Lê Thắng, kết quả của hơn ba thập kỷ chắt, bóp, đập, phủ, lắp. Hình nay đã hòa tan thành thân phận của ông.

Không còn bóng dáng của Joan Miró, Picasso hay Mark Rothko, Ca Lê Thắng đã tìm ra được ngôn ngữ riêng của mình.

“Mùa Nước Nổi - dần dần đã rơi rụng những chi tiết vô bổ để rồi ngày càng, ngày càng tỏ lộ những hình dáng cốt lõi của một cánh đồng phì nhiêu đầy sức sống... So với triển lãm tháng 10/2022 ở Hà Nội, giờ đây trước mắt chúng ta không còn là sự mô tả vụn vặt mà là những nhát bút mạnh mẽ, là sức mạnh của bản thân người họa sỹ, trọn vẹn tâm thế của anh, của niềm u ẩn đã đeo đẳng, theo anh để chực chờ một ngày được hiện diện trên khung bố.” - Nguyễn Trung, 2023