Để nói về con người, họa sĩ Hồ Hưng chọn ghi lại những thứ gần như vắng bóng con người. Nhưng cái hay của họa sĩ Hồ Hưng lại nằm ở đó. Anh không bắt hình thể của đối tượng anh muốn kể. Anh ghi cái cảm giác họ để lại, hơi hướm họ tỏa ra, tinh thần họ phảng phất giữa những cảnh vật tưởng chừng chỉ là tĩnh cảnh.
Chúng tôi đã có dịp được trò chuyện ngắn cùng họa sĩ Hồ Hưng để nghe anh chia sẻ về phong cách cực thực của bản thân, cũng như hiểu thêm về những ý niệm, tư tưởng sâu sắc đằng sau sáng tác của anh.
Hồ Hưng, Nằm nghe biển hát, màu nước. Nguồn: Báo Tuổi trẻ.
Xin chào họa sĩ Hồ Hưng! Cảm ơn anh đã đến với buổi trò chuyện hôm nay!
Anh được biết đến bởi phong cách cực thực với chất liệu màu nước. Đó có phải là hướng đi anh đã chọn ngay từ đầu không?
Tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng quê và được sống giữa thiên nhiên. Vì thế việc cảm nhận thiên nhiên cũng như nhìn thấy các không gian về hiện thực nó đã gắn liền trong ký ức. Đến thời sinh viên có một giai đoạn cần phải luyện tập nhiều thì tôi đặt mục tiêu là thiên nhiên, là người thầy tốt nhất để mình luyện tập và cảm nhận, tìm hiểu về cái trạng thái của cuộc sống trong đấy.
Thế là mỗi ngày tôi mang đồ đi trực hoạ, bắt đầu từ thời sinh viên. Cái việc cảm nhận hiện thực, không gian, thời gian, thời tiết, trạng thái của mọi thứ đã gắn liền từ đấy. Đến khi bắt đầu bước vào con đường sáng tác thì việc cảm nhận về hiện thực trở thành một phần rất quan trọng, cũng như là một sự hiểu biết khá là rộng. Vì thế tôi đã đi với hành trình đó mãi đến bây giờ.
Nhiều nghệ sĩ cho rằng chất liệu chỉ là phương tiện, quan trọng là cái bên trong rất riêng biệt của từng người. Khi theo đuổi phong cách hiện tại, anh đã đưa tác động của hiện thực cuộc sống vào sáng tác ra sao để người xem nhận ra được tranh Hồ Hưng giữa những tác phẩm màu nước cực thực khác?
Các tiền bối cũng từng nói rằng chẳng có gì mới ở dưới ánh sáng Mặt Trời cả. Mình luôn nghĩ rằng mỗi hành trình của một con người đều có sự may mắn để tiếp cận những góc độ khác nhau của cuộc sống. Nó hình thành cảm nhận và mình luôn lắng nghe bản thân mình. Cảm nhận cuộc sống và ngôn ngữ vẫn là hiện thực. Nhưng cảm nhận của mỗi người chắc chắn sẽ khác. Và mình nghĩ rằng sự khác biệt chính là từ tâm hồn và cảm nhận của của con người, của mỗi người. Nó khác với người khác. Mình vẫn luôn tin tưởng rằng trên cái hành trình hiện thực đấy, giữa cái muôn trùng như thế thì mình vẫn tìm mình, cảm nhận những cái mới mẻ của riêng mình, bằng những cái trải nghiệm của cuộc sống và hành trình của mình.
Mình nhận thấy bản thân thích những cái chi tiết, những cái chất liệu trong đó có biểu thị không gian, thời gian, những cái về cuộc sống. Có nhiều người hỏi tại sao mình không vẽ người ở trong tác phẩm mà toàn vẽ thiên nhiên, vẽ đồ vật. Mình cũng vẽ con người, vẽ cuộc sống, vẽ tất cả mọi thứ như thế. Nhưng mình muốn lột tả từ những cái đồ vật con người sử dụng mỗi ngày để nhìn thấy cái trạng thái, đời sống của con người trong đó. Ví dụ một con người khắc khổ chẳng hạn, mình chỉ cần tả cái đồ vật người ta dùng thôi thì có thể biểu thị ra được hoàn toàn mọi thứ về cuộc sống hằng ngày của họ ở đấy. Một con người sống cao sang hay là cái vui, buồn, mình đều có thể thông qua đồ vật và trạng thái của thiên nhiên để biểu đạt về cuộc sống của con người trong đấy. Không có hình bóng của con người cụ thể ở trong đó nhưng nó hoàn toàn là cuộc sống, là con người vẫn hiện diện ở trong đấy mỗi ngày.
Hồ Hưng, Sa mưa giông, màu nước. Nguồn: Báo Tuổi trẻ.
Sự dịch chuyển cũng là một phần nằm trong hiện thực. Và như anh chia sẻ, anh cũng thường xuyên có những chuyến trực họa. Vậy những yếu tố từ sự dịch chuyển có tác động như thế nào đến việc thực hành nghệ thuật của anh?
Nó rất quan trọng. Đôi khi làm việc ở studio khoảng một hai tháng thì mình lại có một chuyến đi. Đôi khi không phải đi để sáng tác trực tiếp nhiều mà đi để nạp thêm những suy nghĩ mới, để tăng thêm sự phong phú, giải đáp những câu hỏi mà vẽ ở studio chưa giải đáp hết được, bổ sung thêm để hoàn thiện những phác thảo dở dang để thực hiện những tác phẩm lớn.
Anh có nghĩ rằng phong cách cực thực với chất liệu màu nước sẽ là phong cách chủ đạo, thậm chí là duy nhất, của mình từ nay về sau không?
Mình không có suy nghĩ rằng mình thuộc về trường phái nào hay là một nguyên tắc nào cả. Theo quan điểm của mình đã sáng tạo thì không có nguyên tắc. Nguyên tắc rồi thì nó chỉ tạo ra cái rập khuôn và không tạo ra được những điều mới mẻ. Chính vì thế mình luôn để con người cũng như là suy nghĩ của mình thâu nạp thêm những điều mới mẻ mà mình cho là phù hợp. Trên cái hành trình ấy, mình nghĩ rằng nó sẽ có những thay đổi nữa. Tất nhiên cái ngôn ngữ hiện thực vẫn là cái hành trình xuyên suốt của mình, tại vì đó là sự yêu thích cũng như là cái ngôn ngữ, cái góc độ từ đó mình cảm nhận được tốt nhất, biểu đạt được nhiều cái ý tưởng cũng như là khát khao của bản thân tốt nhất.
Đối với anh, việc sáng tác, hay nói giản dị hơn là việc vẽ, có ý nghĩa như thế nào?
Quan điểm của mình, thông qua hội họa của bản thân, thì mình thấy việc vẽ giống như việc nói chuyện, ăn uống hay là sinh hoạt hàng ngày. Nó là cuộc sống. Mình tìm thấy sự đồng điệu ở cái ngôn ngữ về sắc màu và đường nét để biểu đạt xúc cảm cũng như là trăn trở của bản thân về tất cả mọi thứ ở trong cuộc sống, về bốn mùa, về vui buồn. Mình dùng cái đó để biểu đạt tâm tư của bản thân.
Chính vì thế mình có thể nói rằng cái việc vẽ của mình giống như nói chuyện hàng ngày. Nó chẳng có cái gì phải gồng lên để biểu đạt hay gì cả. Với mình cái việc vẽ nó hoàn toàn thoải mái như uống cafe buổi sáng rồi nghe một cái bản nhạc hay. Việc kéo một cái nét màu nó hoàn toàn tạo ra sự thư thái cho bản thân. Mình biểu đạt và vẽ những tác phẩm của mình thoải mái như vậy. Nó không có gì phải gò bó cả. Nó là câu chuyện của cuộc sống hằng ngày.
Hồ Hưng, Mẹ, màu nước. Nguồn: Báo Tuổi trẻ.
Trước khi khép lại cuộc trò chuyện này thì anh có những kỳ vọng gì ở thị trường nghệ thuật Việt Nam hiện tại?
Bản thân là người đi trên con đường chuyên nghiệp cũng như là đã tham gia vào thị trường hội họa của Việt Nam khoảng 15 đến gần 20 năm nay, chứng kiến những giai đoạn của thị trường cũng như là việc sinh sống của các cái nghệ sĩ, hiện tại bản thân cảm thấy rằng có nhiều cái tích cực và có nhiều cái hành trình, xu hướng để cho thị trường của Việt Nam bắt đầu tiệm cận dòng chảy chung của thị trường nghệ thuật của thế giới, nhất là khi mà giới trẻ có những người được đi du học ở nước ngoài và quay trở về Việt Nam, đứng ra làm giám tuyển, đứng ra tổ chức các sự kiện mang tính quốc tế lớn, đưa các nghệ sĩ cũng như các sự kiện quan trọng của thế giới về Việt Nam.
Chính những hành trình đấy nó tác động nhiều tới các họa sĩ hiện tại và quá trình sáng tác của họ. Sẽ có nhiều người ý thức sâu rộng hơn về nhiều góc độ khác nhau của bản thân trên hành trình hội họa và sẽ có những tác phẩm bước ra quốc tế, sẽ đạt được cái trạng thái cân bằng hơn thay vì một số nghệ sĩ sáng tác và làm việc chủ yếu trên thị trường Việt Nam.
Khi đã có những tiếp cận và giao lưu nhiều với các nghệ sĩ quốc tế cũng như là tiếp cận với những thị trường và các sự kiện của quốc tế nhiều,hiện tại mình thấy thị trường của Việt Nam đang rất tích cực và hi vọng rằng thời gian tới ở thị trường Việt Nam sẽ có một môi trường buôn bán nghệ thuật cũng có thể ngang như Indonesia hay là Hong Kong hay Thái Lan, Singapore.
Cảm ơn họa sĩ Hồ Hưng đã dành thời gian trò chuyện!
