Một buổi ra mắt triển lãm đầu tay, đặt vào đó nhiều ân tình và tâm tư của họa sĩ La Như Long, đã diễn ra vào ngày 05/03/2026 tại không gian quen thuộc của giới văn nghệ sĩ - 3B Art Gallery. Một cái tên cô đọng nhưng gợi mở: Phản Chiếu.
Không gian tầng trệt trưng bày một số tác phẩm của triển lãm. Nguồn: Artonis.
Những điều được Phản Chiếu
Phản Chiếu không dừng lại ở sự thỏa mãn thị giác. Đây là một cuộc chơi chất liệu táo bạo, nơi tinh thần Recycled Art (nghệ thuật Tái chế) và Poster Art (nghệ thuật Bích chương) giao thoa rõ rệt.
Trong nhiều tác phẩm, người xem bắt gặp những motif gương mặt với khuôn miệng chữ O - biểu tượng gợi cảm giác “nói nhưng không nói”. Đó có thể là tiếng gọi, sự ngạc nhiên hay một âm thanh bị giữ lại trước khi phát ra. Sự mơ hồ ấy khiến mỗi người xem, tùy độ thấu cảm, có thể “nghe” ra thông điệp riêng từ bề mặt tranh.
Một số tác phẩm theo lối Poster Art và Biểu hiện trừu tượng. Nguồn: Artonis.
Điểm đặc biệt của loạt hơn 90 tác phẩm nằm ở cách xử lý bề mặt. La Như Long sử dụng sơn dầu, acrylic, sơn mài, lá vàng, kết hợp với than củi, màng lưới cùng nhiều vật liệu thô mộc gắn lên toan. Tuy nhiên, yếu tố tạo bản sắc thị giác mạnh nhất chính là lớp epoxy resin phủ phía trên. Nhờ đặc tính tự phẳng (self-leveling), lớp nhựa khi đổ lên bề mặt tranh sẽ chảy đều, lấp các chi tiết lồi lõm và tạo mặt phẳng phản chiếu ánh sáng như gương. Khi khô, lớp resin tạo hiệu ứng “no màu” (wet effect), khiến màu sắc sâu và rực rỡ hơn.
Đứng trước các tác phẩm, ông Nguyễn Văn Minh - Hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật TP.HCM - chia sẻ sự bất ngờ khi bề mặt tranh gợi cảm giác như sơn mài nhưng lại có độ trong suốt đặc biệt, khiến ánh sáng phản chiếu sâu vào lớp màu bên dưới. Theo ông, hiệu ứng ấy gợi nên “sự trong suốt như tâm hồn của người nghệ sĩ”.
Tác phẩm Viên Hoàn Võ Ảnh (2025), đa chất liệu, kích thước 80 x 80 cm. Nguồn: Catalog 3B Art Gallery.
Lớp resin dày vài milimet cũng tạo khoảng cách thị giác giữa mắt người xem và lớp màu bên dưới, khiến bức tranh có chiều sâu mạnh, gần với hiệu ứng 3D. Ở phương diện xử lý bề mặt, cách tiếp cận này gợi nhớ đến nghệ sĩ Mỹ Bruce Riley. Tuy vậy, trong khi Riley để màu sắc vận động theo sự ngẫu hứng của vật liệu, La Như Long lại kiểm soát bề mặt bằng tư duy của một nhà thiết kế bích chương đô thị.
Theo nhà nghiên cứu mỹ thuật Quách Cường, tranh của La Như Long “không trực tiếp mô tả đô thị, nhưng mang lại cảm giác đô thị rất rõ - một nhịp điệu thị giác gợi nhớ các áp phích, bảng quảng cáo và hình ảnh quen thuộc của đời sống thành phố”.
Từ Kỷ lục gia “vỏ sò” đến bản sắc Bích chương đô thị
Để hiểu Phản Chiếu, cần nhìn vào hành trình sáng tác của La Như Long. Sinh năm 1972 trong gia đình có truyền thống hội họa tại Sài Gòn, anh sớm tiếp xúc với môi trường mỹ thuật từ nhỏ. Sau khi tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật TP.HCM năm 2000, con đường nghề nghiệp của anh không đi thẳng vào hội họa giá vẽ mà rẽ sang thiết kế và mỹ thuật ứng dụng.
Một trong những mẫu trang sức từ vỏ sò của họa sĩ. Nguồn: Tuổi trẻ Online.
Trong hơn hai thập niên, anh gắn bó với thiết kế trang sức và quảng cáo - những lĩnh vực đòi hỏi sự chính xác về hình khối, bố cục và hiệu ứng thị giác. Khoảng thời gian này giúp anh tích lũy kinh nghiệm vật liệu và hình thành tư duy Poster Art, yếu tố sau đó trở thành dấu ấn trong tranh của mình.
La Như Long từng được biết đến khi trở thành kỷ lục gia với bộ sưu tập trang sức chế tác từ vỏ sò và vỏ ốc. Những vật liệu tưởng chừng bỏ đi từ biển cả được anh “mặc áo” bằng màu sắc và họa tiết sơn mài, trở thành những món trang sức thanh lịch và giàu tính thủ công.
Đáng chú ý, anh từng xác lập kỷ lục với thử nghiệm vẽ sơn mài trên vỏ sò - một thực hành đòi hỏi sự tỉ mỉ với vật liệu tự nhiên. Ở khía cạnh này, có thể thấy sự trân trọng chất liệu khá gần với nghệ sĩ Philippines Gregory Halili, người nổi tiếng với kỹ thuật chạm khắc chân dung trên vỏ trai. Tuy nhiên, nếu Halili hướng đến điêu khắc vi mô tinh xảo, La Như Long lại đưa hội họa sơn mài Việt Nam vào vật liệu biển, biến những vỏ sò nhỏ bé thành bề mặt cho các thử nghiệm màu sắc và hình ảnh.
Họa sĩ La Như Long (áo trắng) trò chuyện cùng ông Nguyễn Văn Minh (Hiệu trưởng trường Đại học Mỹ thuật TPHCM) tại buổi khai mạc. Nguồn: Artonis.
Sau nhiều năm mưu sinh với mỹ thuật ứng dụng, khoảng sau 2018 La Như Long mới thực sự quay trở lại hội họa trong một trạng thái tĩnh lặng nhưng đáng gờm hơn. Trong hành trình ấy, những học trò thân mến trở thành nguồn động lực đặc biệt, giúp anh dám thử nghiệm và đối diện với những lớp trải nghiệm cá nhân đã gói ghém suốt nhiều năm.
Đôi lời kết
Triển lãm Phản Chiếu không chỉ là cuộc ra mắt cá nhân đầu tiên của La Như Long, mà còn là dịp ấp ủ ân tình với bạn bè, anh em trong giới văn nghệ sĩ. Nếu trước đây hội họa từng xuất hiện trên bề mặt vỏ sò, thì trong Phản Chiếu, những vật liệu ấy trở lại như chất liệu tạo hình. Chúng không còn là trang sức riêng lẻ mà hòa vào bề mặt tranh, trở thành một phần cấu trúc nghệ thuật, phản chiếu gần như trọn vẹn một La Như Long với nghề.
Trong bối cảnh hội họa đương đại Việt Nam mở rộng vật liệu và cách tiếp cận, thực hành của La Như Long cho thấy tranh giá vẽ ngày nay không còn bị giới hạn trong khuôn khổ truyền thống. Nghệ sĩ ngày càng mạnh dạn kết hợp nhiều chất liệu, khai thác chiều sâu thị giác và cảm giác đa giác quan, góp phần đưa hội họa trừu tượng biểu hiện Việt Nam tiến gần hơn với tinh thần nghệ thuật đương đại thế giới.
Triển lãm mở cửa tự do đón công chúng yêu nghệ thuật từ 06/03 đến 12/03/2026 tại 3B Art Gallery, 38/6i Nguyễn Văn Trỗi, Phường Cầu Kiệu, TP.HCM.
“Phản chiếu không chỉ là nhìn lại bản thân, mà còn là cách ta thấy mình trong những lớp ký ức, môi trường sống và cả thời đại mình đang đi qua.” (La Như Long).
